PharbacoDược phẩm Việt từ 1954Azithromycin là kháng sinh nhóm macrolid, thường uống một lần mỗi ngày. Theo NHS, liệu trình thường kéo dài từ 3 đến 10 ngày tùy loại nhiễm khuẩn, có bệnh chỉ cần một lần uống duy nhất. Số ngày và liều cụ thể do bác sĩ quyết định. Thuốc có thể ảnh hưởng nhịp tim, nên người có bệnh tim hoặc đang dùng thuốc ảnh hưởng nhịp tim phải báo bác sĩ.
- Azithromycin thuộc nhóm macrolid và được WHO xếp vào nhóm Watch.
- Liệu trình thường ngắn hơn nhiều kháng sinh khác vì thuốc lưu lại lâu trong mô cơ thể.
- Thuốc kháng acid nên uống cách azithromycin ít nhất 1 giờ trước hoặc 2 giờ sau.
- Người có rối loạn nhịp tim, khoảng QT kéo dài, kali hoặc magie máu thấp cần được bác sĩ cân nhắc kỹ.
- Uống đủ số ngày theo đơn, kể cả khi đã đỡ.
Azithromycin là thuốc gì?
Azithromycin là kháng sinh thuộc nhóm macrolid, cùng nhóm với erythromycin và clarithromycin. Theo NHS (Hệ thống Y tế Quốc gia Anh), thuốc được dùng cho nhiễm khuẩn ngực như viêm phổi, nhiễm khuẩn tai mũi họng như viêm xoang, nhiễm khuẩn da, bệnh Lyme và một số bệnh lây truyền qua đường tình dục. Thuốc cũng có thể được dùng dài ngày để phòng nhiễm khuẩn ngực tái đi tái lại.
NHS cho biết người dị ứng penicilin thường có thể dùng macrolid như azithromycin thay thế. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp azithromycin vào nhóm Watch trong bảng AWaRe 2023, tức nhóm kháng sinh có nguy cơ thúc đẩy kháng thuốc cao hơn, cần dùng đúng chỉ định.
Pharbaco có sản xuất thuốc chứa azithromycin (xem danh mục sản phẩm).
Azithromycin thường uống mấy ngày?
Theo NHS, azithromycin thường được uống một lần mỗi ngày, liệu trình từ 3 đến 10 ngày tùy loại nhiễm khuẩn. Với một số nhiễm khuẩn, bác sĩ chỉ cho một lần uống duy nhất. Khi dùng để phòng nhiễm khuẩn ngực lâu dài, thuốc thường được uống 3 lần mỗi tuần. Liều và số ngày cụ thể là theo chỉ định của bác sĩ.
Vì sao liệu trình azithromycin ngắn hơn nhiều kháng sinh khác? Nhãn thuốc được FDA (Hoa Kỳ) phê duyệt cho biết thời gian bán thải cuối của azithromycin trung bình khoảng 68 giờ. Thời gian dài này là do thuốc được mô hấp thu mạnh rồi giải phóng dần. Nói cách khác, thuốc vẫn còn trong cơ thể một thời gian sau liều cuối.
Điều này không có nghĩa được tự rút ngắn. NHS nhấn mạnh phải uống hết liệu trình dù đã thấy đỡ, để nhiễm khuẩn không quay lại. Nếu sau 3 ngày vẫn không đỡ, hoặc nặng lên bất cứ lúc nào, hãy báo bác sĩ.
Uống azithromycin thế nào cho đúng?
- Giờ uống: cố gắng uống vào cùng một giờ mỗi ngày.
- Với bữa ăn: MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ) ghi uống lúc no hay đói đều được. NHS khuyên viên nang và viên nén nên uống trước ăn ít nhất 1 giờ hoặc sau ăn 2 giờ, còn dạng lỏng uống lúc nào cũng được. Hãy làm theo tờ hướng dẫn sử dụng của chính sản phẩm bạn dùng.
- Thuốc kháng acid trị đầy hơi, ợ chua: uống azithromycin trước ít nhất 1 giờ hoặc sau ít nhất 2 giờ (theo NHS).
- Bị nôn trong vòng 1 giờ sau uống: MedlinePlus khuyên gọi bác sĩ, không tự uống thêm liều.
- Quên liều: uống ngay khi nhớ ra, trừ khi đã gần giờ liều sau. Không bao giờ uống gấp đôi.
- Dạng hỗn dịch cho trẻ: dùng xi lanh hoặc thìa có vạch đi kèm. NHS gợi ý cho trẻ uống chút nước hoa quả sau đó vì thuốc có vị đắng.
Ai cần thận trọng khi dùng azithromycin?
Năm 2013, FDA cảnh báo azithromycin có thể gây thay đổi hoạt động điện của tim, dẫn tới rối loạn nhịp tim có thể gây tử vong, nhất là ở người có sẵn nguy cơ. MedlinePlus và NHS khuyên báo bác sĩ nếu bạn:
- Có khoảng QT kéo dài, nhịp tim nhanh, chậm hoặc không đều, suy tim hay bệnh tim khác, hoặc trong gia đình có người bị QT kéo dài.
- Có kali hoặc magie máu thấp.
- Có bệnh gan, bệnh thận, hoặc từng bị vàng da khi dùng azithromycin.
- Bị nhược cơ: azithromycin có thể làm bệnh nặng hơn.
- Từng bị tiêu chảy khi dùng kháng sinh.
- Bị đái tháo đường: NHS lưu ý dạng lỏng có chứa đường.
Với trẻ dưới 6 tuần tuổi, MedlinePlus lưu ý nôn hoặc quấy khóc khi bú trong lúc dùng thuốc là dấu hiệu cần báo bác sĩ ngay. Phụ nữ mang thai: NHS cho biết có thể dùng nếu có nhiễm khuẩn cần điều trị, nhưng tùy bệnh bác sĩ có thể chọn kháng sinh khác phù hợp hơn.
Azithromycin tương tác với thuốc nào?
NHS khuyên báo bác sĩ trước khi dùng azithromycin nếu bạn đang dùng:
- Thuốc kháng acid.
- Ergotamin hoặc dihydroergotamin trị đau nửa đầu.
- Thuốc chống đông như warfarin, dabigatran, edoxaban.
- Hydroxychloroquin hoặc chloroquin.
- Ciclosporin, tacrolimus; colchicin; digoxin; rifabutin; statin như simvastatin, atorvastatin.
- Thuốc ảnh hưởng nhịp tim: thuốc chống loạn nhịp (amiodaron, sotalol), một số thuốc chống trầm cảm như citalopram, thuốc chống loạn thần, domperidon, một số kháng sinh như moxifloxacin.
Danh sách này chưa đầy đủ. Hãy mang theo toàn bộ thuốc, kể cả thảo dược và thực phẩm bổ sung, khi đi khám.
Tác dụng phụ của azithromycin là gì?
Theo NHS, tác dụng phụ thường gặp (hơn 1 trên 100 người) gồm buồn nôn, tiêu chảy, nôn, chán ăn, đau đầu, chóng mặt hoặc mệt, thay đổi vị giác. Tác dụng phụ nghiêm trọng hiếm, dưới 1 trên 1.000 người: tim đập nhanh hoặc không đều, vàng da vàng mắt, ù tai hoặc giảm thính lực tạm thời, đau bụng dữ dội lan ra lưng, tiểu nhiều hoặc ít bất thường, tiêu chảy nặng có máu hoặc nhầy, đau ngực.
Nếu thuốc làm bạn chóng mặt, NHS khuyên không lái xe, không vận hành máy và không uống rượu vì sẽ làm bạn mệt hơn.
Khi nào cần đi khám ngay
- Tim đập nhanh, đập mạnh hoặc không đều, choáng, ngất.
- Sưng mặt, môi, lưỡi, khó thở, phát ban có bọng nước hoặc bong da: gọi cấp cứu ngay.
- Vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm, đau vùng hạ sườn phải.
- Tiêu chảy nặng, có máu hoặc nhầy, kể cả đến 2 tháng sau khi ngừng thuốc.
- Trẻ dưới 6 tuần tuổi nôn hoặc quấy khóc khi bú trong lúc dùng thuốc.
- Sau 3 ngày dùng thuốc không đỡ hoặc bệnh nặng lên.
Câu hỏi thường gặp
Uống azithromycin 3 ngày xong thì có cần uống tiếp không?
Tùy đơn thuốc. Với một số bệnh, liệu trình 3 ngày là đủ vì thuốc lưu lại lâu trong mô; với bệnh khác, bác sĩ có thể kê dài hơn. Uống đúng và đủ số ngày ghi trên đơn, không tự kéo dài hay rút ngắn.
Bị dị ứng penicilin có dùng azithromycin được không?
NHS cho biết người dị ứng penicilin thường có thể dùng macrolid như azithromycin. Tuy vậy, bạn vẫn phải kể đầy đủ tiền sử dị ứng thuốc để bác sĩ chọn thuốc an toàn.
Uống azithromycin có uống rượu bia được không?
NHS cho biết có thể uống rượu khi dùng azithromycin, nhưng nếu thuốc làm bạn chóng mặt thì không nên uống vì sẽ làm bạn mệt hơn. Với người bệnh tim hoặc gan, hãy hỏi bác sĩ.
Azithromycin có chữa được cảm cúm, viêm họng do virus không?
Không. MedlinePlus nhắc rằng kháng sinh như azithromycin không có tác dụng với cảm lạnh, cúm và các bệnh do virus khác. Dùng khi không cần chỉ làm tăng nguy cơ tác dụng phụ và kháng thuốc.
Azithromycin có làm mất tác dụng thuốc tránh thai không?
Theo NHS, azithromycin không làm mất tác dụng thuốc tránh thai. Nhưng nếu bị nôn hoặc tiêu chảy nặng, tiêu chảy kéo dài trên 24 giờ, thuốc tránh thai có thể không còn bảo vệ. Xem hướng dẫn trên vỉ thuốc tránh thai.
Nguồn tham khảo
- NHS (Anh). Azithromycin. www.nhs.uk/medicines/azithromycin/
- NHS (Anh). How and when to take azithromycin. www.nhs.uk/medicines/azithromycin/how-and-when-to-take-azithromycin/
- NHS (Anh). Side effects of azithromycin. www.nhs.uk/medicines/azithromycin/side-effects-of-azithromycin/
- NHS (Anh). Taking azithromycin with other medicines and herbal supplements. www.nhs.uk/medicines/azithromycin/taking-azithromycin-with-other-medic
- MedlinePlus, Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (NIH). Azithromycin. medlineplus.gov/druginfo/meds/a697037.html
- DailyMed, NIH / FDA Hoa Kỳ. Azithromycin tablets - nhãn thuốc. dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=90e65b83-32d6-40bc-be
- FDA Hoa Kỳ. FDA Drug Safety Communication: Azithromycin and the risk of potentially fatal heart rhythms (2013). www.fda.gov/media/85787/download
- WHO. AWaRe classification of antibiotics for evaluation and monitoring of use, 2023. www.who.int/publications/i/item/WHO-MHP-HPS-EML-2023.04
Bài viết tổng hợp từ các nguồn y khoa chính thống nêu trên, nhằm cung cấp thông tin tham khảo; không thay thế chẩn đoán, điều trị của bác sĩ hay tư vấn của dược sĩ. Khi dùng thuốc, hãy đọc kỹ tờ hướng dẫn sử dụng.