PharbacoDược phẩm Việt từ 1954Levofloxacin là kháng sinh nhóm fluoroquinolon. Thuốc có thể gây viêm gân và đứt gân, hay gặp nhất ở gân gót (gân Achilles), có thể xảy ra chỉ sau vài giờ dùng thuốc hoặc vài tháng sau khi ngừng. Người trên 60 tuổi, người đang dùng corticoid, người ghép thận, tim hoặc phổi có nguy cơ cao hơn. Các cơ quan quản lý dược khuyến cáo chỉ dùng levofloxacin khi kháng sinh thông thường khác không phù hợp.
- Levofloxacin có thể gây viêm gân, đứt gân ở mọi lứa tuổi; nguy cơ cao nhất ở người trên 60 tuổi.
- Dùng chung với corticoid như prednisolon, dexamethason làm tăng nguy cơ tổn thương gân.
- Đau, sưng gân hoặc khớp, tê bì, châm chích tay chân khi đang dùng thuốc: ngừng thuốc và báo bác sĩ ngay.
- Không dùng levofloxacin cho nhiễm khuẩn nhẹ, tự khỏi hoặc không do vi khuẩn, theo khuyến cáo của EMA.
- Người có phình động mạch chủ, đái tháo đường, động kinh, nhược cơ hoặc khoảng QT kéo dài cần được bác sĩ cân nhắc kỹ.
Levofloxacin là thuốc gì?
Levofloxacin là kháng sinh nhóm fluoroquinolon (còn gọi chung là quinolon), cùng nhóm với ciprofloxacin, moxifloxacin, ofloxacin. Thuốc diệt nhiều loại vi khuẩn gram âm và gram dương. Theo MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ), levofloxacin dùng để điều trị một số nhiễm khuẩn, và để phòng, điều trị bệnh than, dịch hạch.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp levofloxacin vào nhóm Watch trong bảng AWaRe 2023, tức nhóm kháng sinh có nguy cơ thúc đẩy kháng thuốc cao hơn.
Pharbaco có sản xuất thuốc chứa levofloxacin (xem danh mục sản phẩm).
Levofloxacin ảnh hưởng đến gân như thế nào?
Theo nhãn thuốc được FDA (Hoa Kỳ) phê duyệt, fluoroquinolon, trong đó có levofloxacin, làm tăng nguy cơ viêm gân và đứt gân ở mọi lứa tuổi. Gân hay bị ảnh hưởng nhất là gân gót (gân Achilles), ngoài ra còn gân vai, bàn tay, cơ nhị đầu, ngón cái. Tổn thương có thể xuất hiện chỉ vài giờ hoặc vài ngày sau khi bắt đầu thuốc, cũng có thể vài tháng sau khi đã ngừng, và có thể ở cả hai bên.
Cơ quan Quản lý Dược phẩm châu Âu (EMA) cho biết tổn thương gân có thể xảy ra trong vòng 48 giờ đầu điều trị. Cơ quan quản lý thuốc Anh (MHRA) ước tính các phản ứng nghiêm trọng, kéo dài, có thể gây tàn tật của nhóm fluoroquinolon xảy ra ở ít nhất từ 1 đến 10 trên 10.000 người dùng. Hiện chưa có thuốc nào được chứng minh điều trị được các tác dụng phụ này, nên quan trọng nhất là ngừng thuốc sớm khi có dấu hiệu đầu tiên.
Ai có nguy cơ tổn thương gân cao hơn?
Theo MedlinePlus, nhãn thuốc FDA và EMA, nguy cơ tăng ở:
- Người trên 60 tuổi.
- Người đang dùng corticoid đường uống hoặc tiêm như prednisolon, methylprednisolon, dexamethason. EMA khuyên tránh dùng chung corticoid với fluoroquinolon.
- Người ghép thận, tim hoặc phổi.
- Người có bệnh thận.
- Người có bệnh gân, khớp như viêm khớp dạng thấp, hoặc từng bị bệnh gân, đứt gân.
- Người vận động thể lực mạnh thường xuyên.
Tuy vậy, nhãn FDA cũng ghi nhận viêm gân, đứt gân ở cả người không có yếu tố nguy cơ nào ở trên.
Ngoài gân, levofloxacin còn những tác dụng phụ nghiêm trọng nào?
EMA và MHRA mô tả nhóm fluoroquinolon có thể gây các phản ứng kéo dài hàng tháng hoặc hàng năm, ảnh hưởng nhiều cơ quan cùng lúc:
- Thần kinh ngoại biên: đau, rát bỏng, tê bì, châm chích, yếu tay chân; có thể không hồi phục.
- Thần kinh trung ương và tâm thần: co giật, run, mất ngủ, lo âu, trầm cảm, lú lẫn, ảo giác, suy giảm trí nhớ, có thể có ý nghĩ tự hại.
- Giác quan: thay đổi thị lực, thính lực, vị giác, khứu giác.
- Tim mạch: kéo dài khoảng QT; nhãn FDA ghi nhận tăng tỉ lệ phình và bóc tách động mạch chủ trong 2 tháng sau khi dùng, nhất là ở người cao tuổi.
- Đường huyết: hạ hoặc tăng đường huyết, chủ yếu ở người đái tháo đường đang dùng thuốc hạ đường huyết hoặc insulin; đã có ca hạ đường huyết nặng gây hôn mê.
- Nhược cơ: có thể làm bệnh nặng thêm, gây khó thở.
- Da: tăng nhạy cảm với ánh nắng.
Ai không nên dùng hoặc phải hết sức thận trọng?
- Người từng có phản ứng nghiêm trọng với bất kỳ quinolon hay fluoroquinolon nào: EMA khuyên nhìn chung không dùng lại.
- Người có bệnh gân hoặc từng đứt gân: nhãn FDA khuyên tránh dùng.
- Người có phình động mạch chủ hoặc nguy cơ cao: chỉ dùng khi không còn kháng sinh nào khác.
- Người bị nhược cơ, động kinh, đột quỵ, khoảng QT kéo dài, kali hoặc magie máu thấp, đái tháo đường, bệnh gan.
- Trẻ em dưới 18 tuổi: MedlinePlus cho biết thường không dùng, trừ một số tình huống đặc biệt như bệnh than, dịch hạch, vì thuốc có thể ảnh hưởng xương khớp.
- Phụ nữ cho con bú: nhãn FDA không khuyến cáo cho con bú trong thời gian điều trị. Phụ nữ mang thai cần báo bác sĩ.
Về chỉ định, EMA khuyến cáo không dùng fluoroquinolon cho nhiễm khuẩn có thể tự khỏi hoặc không nặng như viêm họng, nhiễm khuẩn không do vi khuẩn, và không dùng cho nhiễm khuẩn nhẹ hoặc vừa trừ khi không dùng được kháng sinh thông thường khác. Từ năm 2024, MHRA yêu cầu chỉ kê fluoroquinolon khi các kháng sinh thường được khuyến cáo khác không phù hợp.
Đang dùng levofloxacin cần lưu ý gì?
- Uống cách thuốc kháng acid, vitamin hoặc khoáng chất có nhôm, magie, sắt, kẽm, và sucralfat ít nhất 2 giờ (theo MedlinePlus).
- Báo bác sĩ nếu đang dùng thuốc chống viêm không steroid như ibuprofen, naproxen.
- Uống nhiều nước và tránh nắng gắt, đèn tia cực tím; mặc áo, đội mũ, dùng kem chống nắng.
- Chưa lái xe, vận hành máy khi chưa biết thuốc ảnh hưởng tới bạn thế nào.
- Liều, số lần uống và số ngày điều trị là theo chỉ định của bác sĩ. Uống đủ liệu trình, trừ khi gặp tác dụng phụ nghiêm trọng như trên thì ngừng thuốc và gọi bác sĩ.
Khi nào cần đi khám ngay
- Đau, sưng, cứng hoặc khó cử động ở gân, nhất là gót chân, vai, tay: ngừng thuốc, để chỗ đau nghỉ ngơi và báo bác sĩ ngay.
- Nghe tiếng “bựt” ở vùng gân, bầm tím, không đứng hoặc đi được: đi cấp cứu.
- Tê bì, châm chích, rát bỏng, yếu tay chân.
- Đau ngực, bụng hoặc lưng đột ngột dữ dội: gọi cấp cứu ngay.
- Co giật, lú lẫn, ảo giác, lo âu, trầm cảm hoặc có ý nghĩ tự hại.
- Run, vã mồ hôi, đói cồn cào, tim đập nhanh ở người đái tháo đường.
Câu hỏi thường gặp
Levofloxacin có làm đứt gân thật không?
Có. Nhãn thuốc FDA ghi nhận fluoroquinolon, trong đó có levofloxacin, làm tăng nguy cơ viêm gân và đứt gân ở mọi lứa tuổi, hay gặp nhất là gân gót. Nguy cơ thấp nhưng có thật, nên phải ngừng thuốc ngay khi thấy đau hoặc sưng gân.
Người lớn tuổi có dùng levofloxacin được không?
Được nếu bác sĩ thấy cần, nhưng người trên 60 tuổi có nguy cơ tổn thương gân và phình động mạch chủ cao hơn. MHRA khuyên kê fluoroquinolon đặc biệt thận trọng cho người trên 60 tuổi. Hãy báo bác sĩ mọi bệnh và thuốc đang dùng.
Đang uống prednisolon có dùng levofloxacin được không?
Phải báo bác sĩ. EMA và MHRA khuyên tránh dùng chung corticoid với fluoroquinolon vì làm tăng nguy cơ viêm gân, đứt gân. Bác sĩ có thể chọn kháng sinh khác.
Levofloxacin có dùng cho viêm họng, viêm xoang thông thường không?
EMA khuyến cáo không dùng fluoroquinolon cho nhiễm khuẩn có thể tự khỏi hoặc không nặng như viêm họng. Với viêm xoang cấp, nhãn FDA cũng yêu cầu chỉ dùng levofloxacin khi người bệnh không còn lựa chọn điều trị nào khác.
Ngừng levofloxacin rồi mà vẫn đau gân thì sao?
Tổn thương gân có thể xuất hiện hoặc kéo dài vài tháng sau khi ngừng thuốc. Hãy đi khám, kể rõ bạn đã dùng levofloxacin khi nào. Bác sĩ cũng sẽ ghi lại để bạn tránh nhóm thuốc này về sau.
Nguồn tham khảo
- MedlinePlus, Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (NIH). Levofloxacin. medlineplus.gov/druginfo/meds/a697040.html
- DailyMed, NIH / FDA Hoa Kỳ. Levofloxacin tablets - nhãn thuốc. dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=ac4001ca-882f-4d9b-a5
- EMA (Cơ quan Quản lý Dược phẩm châu Âu). Quinolone- and fluoroquinolone-containing medicinal products - referral. www.ema.europa.eu/en/medicines/human/referrals/quinolone-fluoroquinolo
- MHRA, Drug Safety Update (Anh). Fluoroquinolone antibiotics: must now only be prescribed when other commonly recommended antibiotics are inappropriate. www.gov.uk/drug-safety-update/fluoroquinolone-antibiotics-must-now-onl
- WHO. AWaRe classification of antibiotics for evaluation and monitoring of use, 2023. www.who.int/publications/i/item/WHO-MHP-HPS-EML-2023.04
Bài viết tổng hợp từ các nguồn y khoa chính thống nêu trên, nhằm cung cấp thông tin tham khảo; không thay thế chẩn đoán, điều trị của bác sĩ hay tư vấn của dược sĩ. Khi dùng thuốc, hãy đọc kỹ tờ hướng dẫn sử dụng.