PharbacoDược phẩm Việt từ 1954Phần lớn thuốc cần được để ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng và nguồn nhiệt, trong bao bì gốc và ngoài tầm với, ngoài tầm nhìn của trẻ em. FDA và MedlinePlus khuyên không cất thuốc trong nhà tắm vì hơi nóng và độ ẩm có thể làm hỏng thuốc. Chỉ để thuốc trong tủ lạnh khi nhãn yêu cầu, như insulin chưa mở, và không để ngăn đá.
- Đọc dòng “điều kiện bảo quản” trên nhãn và làm đúng theo đó.
- Nơi phù hợp: ngăn kéo, hộp đựng riêng, kệ tủ quần áo hoặc tủ bếp xa bếp nấu và bồn rửa.
- Tránh nhà tắm, bậu cửa sổ nắng, cốp hoặc hộc đựng đồ trên xe.
- Giữ thuốc trong bao bì gốc để không mất thông tin tên thuốc, số lô, hạn dùng.
- Thuốc cần để tủ lạnh thì để ở ngăn mát, không để ngăn đá.
Vì sao bảo quản thuốc đúng cách lại quan trọng?
Hạn dùng in trên hộp chỉ đúng khi thuốc được bảo quản theo điều kiện ghi trên nhãn. Nhiệt độ cao, độ ẩm, ánh sáng có thể làm thuốc biến đổi, giảm tác dụng trước cả khi hết hạn. FDA lưu ý sự thay đổi nhiệt độ và độ ẩm có thể làm giảm hiệu quả của thuốc.
Bảo quản đúng cũng là để phòng ngộ độc ở trẻ em. HealthHub của Bộ Y tế Singapore cảnh báo trẻ nhỏ có thể nhầm viên thuốc với kẹo.
Nên cất thuốc ở đâu trong nhà?
MedlinePlus và FDA gợi ý cất thuốc ở nơi khô và mát, ví dụ:
- Ngăn kéo tủ quần áo hoặc tủ đầu giường có khóa nếu nhà có trẻ nhỏ.
- Một hộp đựng thuốc riêng đặt trên kệ cao.
- Tủ bếp nhưng phải xa bếp nấu, bồn rửa và các thiết bị tỏa nhiệt.
Những nơi nên tránh:
- Nhà tắm: hơi nóng và hơi ẩm khi tắm có thể làm hỏng thuốc (theo MedlinePlus).
- Bậu cửa sổ, nơi có nắng chiếu trực tiếp.
- Hộc đựng đồ trên ô tô: thuốc có thể bị quá nóng, quá lạnh hoặc ẩm (theo MedlinePlus).
- Gần nồi cơm điện, lò vi sóng hoặc mặt sau tủ lạnh, nơi tỏa nhiệt.
Thuốc nào cần để tủ lạnh và để thế nào?
HealthHub nhấn mạnh: chỉ để thuốc trong tủ lạnh khi nhãn yêu cầu (thường ghi bảo quản ở 2 đến 8 độ C). Để nhầm vào tủ lạnh những thuốc không cần có thể làm hỏng thuốc. Ví dụ điển hình là insulin chưa mở: FDA khuyên bảo quản trong tủ lạnh khoảng 2 đến 8 độ C để giữ hiệu quả đến hạn dùng.
- Để ở ngăn mát, không để ngăn đá. FDA cho biết insulin đã bị đông đá thì phải bỏ.
- Không để sát thành sau tủ, nơi dễ bị đóng băng.
- Tránh để thuốc chung với thực phẩm sống; có thể cho vào hộp kín riêng.
- Một số thuốc pha xong cần để tủ lạnh trong thời gian ngắn, hãy đọc hướng dẫn sau khi pha.
Có nên bỏ thuốc ra khỏi vỏ hộp, vỉ thuốc không?
MedlinePlus khuyên luôn giữ thuốc trong bao bì gốc. Vỏ hộp và vỉ thuốc bảo vệ thuốc khỏi ẩm và ánh sáng, đồng thời mang thông tin quan trọng: tên thuốc, hàm lượng, số lô, hạn dùng, cách dùng.
- Không bóc viên thuốc ra khỏi vỉ từ trước nhiều ngày.
- Không dồn nhiều loại thuốc vào chung một lọ.
- Nếu dùng hộp chia thuốc theo ngày, chỉ chia đủ cho thời gian ngắn và giữ lại vỏ hộp gốc.
- Lấy miếng bông trong lọ thuốc ra sau khi mở, vì MedlinePlus cho biết bông có thể hút ẩm vào lọ.
- Đậy chặt nắp sau mỗi lần dùng.
Làm sao để tủ thuốc gia đình an toàn với trẻ nhỏ?
- Cất thuốc ngoài tầm với và ngoài tầm nhìn của trẻ (theo MedlinePlus), kể cả thuốc bổ, vitamin.
- Không gọi thuốc là “kẹo” khi dỗ trẻ uống.
- Cất lại thuốc ngay sau khi dùng, không để trên bàn hay trong túi xách để mở.
- Nhắc người lớn tuổi trong nhà và khách đến chơi cất thuốc của họ cẩn thận.
- Lưu sẵn số điện thoại cấp cứu 115 và cơ sở y tế gần nhà.
Bao lâu nên kiểm tra lại tủ thuốc một lần?
Nên rà soát tủ thuốc định kỳ, ví dụ vài tháng một lần. Khi kiểm tra:
- Loại bỏ thuốc đã hết hạn hoặc không còn đọc được hạn dùng (HealthHub khuyên không dùng thuốc không tìm được hạn dùng).
- Loại bỏ thuốc đổi màu, đổi mùi, đổi kết cấu, kể cả khi chưa hết hạn (theo MedlinePlus).
- Loại bỏ chai, lọ đã mở quá thời hạn cho phép sau khi mở.
- Bỏ thuốc đúng cách: FDA hướng dẫn trộn thuốc với đất, cát vệ sinh cho mèo hoặc bã cà phê, cho vào túi kín rồi bỏ rác, và xóa thông tin cá nhân trên vỏ.
Khi nào cần đi khám ngay
- Trẻ em nuốt nhầm thuốc của người lớn hoặc nuốt nhiều viên: đưa đến cơ sở y tế ngay, mang theo vỏ thuốc.
- Đã dùng thuốc bị biến chất (đổi màu, mùi lạ) và có triệu chứng bất thường.
- Insulin hoặc thuốc quan trọng bị hỏng do bảo quản sai và bạn không có thuốc thay thế: liên hệ bác sĩ để được hướng dẫn.
Câu hỏi thường gặp
Có nên để tất cả thuốc trong tủ lạnh cho mát không?
Không. Chỉ để tủ lạnh những thuốc có ghi trên nhãn cần bảo quản lạnh. Độ ẩm và nhiệt độ thấp trong tủ lạnh có thể làm hỏng thuốc không cần bảo quản lạnh.
Mang thuốc đi du lịch thì bảo quản thế nào?
Để thuốc trong hành lý xách tay, giữ nguyên vỏ hộp và tờ hướng dẫn. Không để thuốc trong ô tô đỗ ngoài nắng. Thuốc cần bảo quản lạnh nên mang trong túi giữ nhiệt và hỏi dược sĩ cách bảo quản phù hợp.
Insulin đang dùng có cần để tủ lạnh không?
Theo FDA, insulin lọ hoặc ống có thể để ngoài tủ lạnh ở khoảng 15 đến 30 độ C đến 28 ngày mà vẫn có tác dụng. Thời hạn cụ thể khác nhau theo sản phẩm, nên hãy đọc tờ hướng dẫn. Tránh để insulin nơi nóng hoặc có nắng trực tiếp.
Thuốc bị ẩm, viên mềm ra thì còn dùng được không?
Không nên dùng. Thuốc thay đổi kết cấu có thể đã bị biến chất. Hãy bỏ đi và mua thuốc mới, đồng thời đổi chỗ cất thuốc khô ráo hơn.
Thuốc ghi “bảo quản dưới 30 độ C” mà trời nóng hơn thì sao?
Hãy cất thuốc ở nơi mát nhất trong nhà, tránh nắng và tránh gần nguồn nhiệt. Nếu thuốc bị để ở nơi rất nóng trong thời gian dài, hoặc có dấu hiệu biến đổi, hãy hỏi dược sĩ trước khi dùng.
Nguồn tham khảo
- MedlinePlus, Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (NIH). Storing your medicines. medlineplus.gov/ency/patientinstructions/000534.htm
- FDA Hoa Kỳ. Don't Be Tempted to Use Expired Medicines. www.fda.gov/drugs/safe-disposal-medicines/dont-be-tempted-use-expired-
- HealthHub, Bộ Y tế Singapore. Storage and Expiry. www.healthhub.sg/medication-devices-and-treatment/handling-medications
- FDA Hoa Kỳ. Information Regarding Insulin Storage and Switching Between Products in an Emergency. www.fda.gov/drugs/emergency-preparedness-drugs/information-regarding-i
- FDA Hoa Kỳ. Disposal of Unused Medicines: What You Should Know. www.fda.gov/drugs/safe-disposal-medicines/disposal-unused-medicines-wh
Bài viết tổng hợp từ các nguồn y khoa chính thống nêu trên, nhằm cung cấp thông tin tham khảo; không thay thế chẩn đoán, điều trị của bác sĩ hay tư vấn của dược sĩ. Khi dùng thuốc, hãy đọc kỹ tờ hướng dẫn sử dụng.