PharbacoDược phẩm Việt từ 1954Phần lớn người mắc COVID-19 hiện nay bị nhẹ, tự khỏi nhờ nghỉ ngơi, uống đủ nước, hạ sốt khi cần. Nên ở nhà và đeo khẩu trang khi gần người khác. Người cao tuổi, phụ nữ có thai, người có bệnh nền hoặc suy giảm miễn dịch nên đi khám sớm vì có thể cần thuốc kháng virus trong vài ngày đầu. Khó thở, đau ngực, lú lẫn, môi tím là dấu hiệu phải đi cấp cứu.
- Từ 20/10/2023, COVID-19 ở Việt Nam được quản lý như bệnh truyền nhiễm nhóm B.
- Đa số ca bệnh nhẹ tự khỏi; điều trị tại nhà chủ yếu là nghỉ ngơi, bù nước, hạ sốt.
- Thuốc kháng virus COVID-19 dành cho người nguy cơ cao, phải bắt đầu sớm trong vài ngày đầu và theo chỉ định của bác sĩ.
- Khó thở khi nghỉ, đau tức ngực, lú lẫn, da hoặc môi tái tím là dấu hiệu cấp cứu.
- Người nguy cơ cao nên tiêm vắc xin theo khuyến cáo và chủ động phòng lây ở nơi đông người.
COVID-19 hiện nay còn nguy hiểm không?
Bộ Y tế đã chuyển COVID-19 từ bệnh truyền nhiễm nhóm A sang nhóm B từ ngày 20/10/2023. Bệnh vẫn lưu hành và có những đợt tăng ca. Cuối tháng 7/2026, Bộ Y tế ghi nhận số người mắc COVID-19 đến khám có xu hướng tăng trong các tuần gần đây, nhưng chưa ghi nhận gia tăng đáng kể ca nặng hay tử vong; biến thể lưu hành NB.1.8.1 chưa có bằng chứng gây bệnh nặng hơn.
Theo WHO, đa số người bệnh nhẹ hồi phục mà không cần điều trị đặc hiệu. Tuy vậy, COVID-19 vẫn có thể nặng ở một số nhóm người. Bộ Y tế lưu ý 6 nhóm nguy cơ cao:
- Người cao tuổi.
- Trẻ nhỏ.
- Phụ nữ có thai.
- Người có bệnh tim mạch, bệnh phổi mạn tính, bệnh thận, đái tháo đường.
- Người suy giảm miễn dịch.
- Người bệnh ung thư hoặc đang dùng thuốc ức chế miễn dịch.
WHO cũng ghi nhận khoảng 6% người mắc có thể gặp hậu COVID-19 với các triệu chứng kéo dài như mệt mỏi, khó thở, đau cơ khớp, khó tập trung.
Triệu chứng COVID-19 thường gặp là gì?
Theo WHO và NHS, triệu chứng thường gặp gồm:
- Sốt, ớn lạnh, đau họng.
- Ho, nghẹt mũi, sổ mũi.
- Mệt mỏi, đau mỏi cơ, đau đầu.
- Mất hoặc thay đổi vị giác, khứu giác.
- Chán ăn, buồn nôn, tiêu chảy.
Triệu chứng COVID-19 khá giống cúm và cảm lạnh. Nếu cần biết chính xác, có thể làm xét nghiệm nhanh hoặc đi khám, nhất là với người thuộc nhóm nguy cơ cao vì việc chẩn đoán sớm ảnh hưởng đến việc dùng thuốc kháng virus.
Chăm sóc người mắc COVID-19 tại nhà thế nào?
- Nghỉ ngơi và uống đủ nước (theo NHS).
- Hạ sốt, giảm đau bằng paracetamol hoặc ibuprofen theo tờ hướng dẫn sử dụng nếu cần. Trong mùa sốt xuất huyết, nếu sốt chưa rõ nguyên nhân, nên ưu tiên paracetamol và đi khám, vì Bộ Y tế khuyến cáo không dùng ibuprofen khi bị sốt xuất huyết.
- Khi thấy hụt hơi nhẹ: ngồi thẳng lưng, thả lỏng vai, thở chậm (theo NHS). Nếu khó thở tăng lên, cần đi khám.
- Ăn uống đủ chất, chia nhỏ bữa nếu chán ăn.
- Không tự dùng kháng sinh vì COVID-19 do virus; kháng sinh chỉ dùng khi bác sĩ xác định có nhiễm khuẩn.
- Không tự mua thuốc kháng virus hay corticoid để uống phòng nặng.
NHS cho biết người lớn có kết quả dương tính nên cố gắng ở nhà, tránh tiếp xúc người khác 5 ngày (trẻ em 3 ngày), và tránh gặp người có nguy cơ cao trong 10 ngày kể từ ngày xét nghiệm. CDC hướng dẫn có thể sinh hoạt bình thường khi triệu chứng đỡ dần và đã hết sốt ít nhất 24 giờ mà không dùng thuốc hạ sốt, sau đó tiếp tục thận trọng thêm 5 ngày như đeo khẩu trang, giữ khoảng cách.
Ai cần dùng thuốc kháng virus COVID-19?
Theo CDC, thuốc kháng virus dành cho người có nguy cơ diễn tiến nặng, như người cao tuổi (đặc biệt từ 75 tuổi), người chưa tiêm hoặc chưa tiêm nhắc vắc xin, người có bệnh phổi mạn tính, bệnh tim, suy giảm miễn dịch.
- Các hoạt chất kháng virus gồm nirmatrelvir kết hợp ritonavir, molnupiravir (dạng uống) và remdesivir (truyền tĩnh mạch).
- Thuốc phải bắt đầu sớm: trong vòng 5 ngày kể từ khi có triệu chứng với thuốc uống, trong vòng 7 ngày với remdesivir (theo CDC).
- Đây đều là thuốc kê đơn. Theo CDC, nirmatrelvir kết hợp ritonavir dễ tương tác với thuốc khác hơn các thuốc kháng virus COVID-19 còn lại, nên người đang dùng thuốc điều trị bệnh mạn tính cần mang theo danh sách thuốc khi đi khám. Liều và thời gian dùng theo chỉ định của bác sĩ.
Vì cửa sổ điều trị ngắn, người thuộc nhóm nguy cơ cao nên đi khám ngay khi có triệu chứng hoặc xét nghiệm dương tính, không chờ bệnh nặng.
Phòng COVID-19 hiện nay thế nào?
- Vắc xin: WHO khuyến cáo người chưa tiêm vắc xin COVID-19 tiêm một liều; với nhóm nguy cơ cao, có thể cần tiêm nhắc sau 6 đến 12 tháng kể từ liều gần nhất. Hỏi cơ sở y tế về vắc xin hiện có.
- Khẩu trang ở nơi đông người, kém thông thoáng, trên phương tiện công cộng, tại cơ sở y tế (theo Bộ Y tế).
- Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn.
- Mở cửa cho thông thoáng, che miệng khi ho, hắt hơi.
- Người nguy cơ cao hạn chế đến nơi đông người khi dịch tăng.
Khi nào cần đi khám ngay
- Khó thở, nhất là khó thở cả khi nghỉ ngơi; thở gấp.
- Đau hoặc tức ngực kéo dài.
- Lú lẫn, lơ mơ, co giật, ngất; mất khả năng nói hoặc cử động.
- Da, môi tái nhợt hoặc tím; ho ra máu.
- Sốt cao kéo dài từ 5 ngày trở lên hoặc triệu chứng nặng dần.
- Người cao tuổi, phụ nữ có thai, người có bệnh nền hoặc suy giảm miễn dịch: đi khám ngay từ khi có triệu chứng để được cân nhắc thuốc kháng virus.
Câu hỏi thường gặp
Mắc COVID-19 bây giờ có phải cách ly bắt buộc không?
Từ 20/10/2023 COVID-19 được quản lý như bệnh truyền nhiễm nhóm B. Người bệnh vẫn nên ở nhà khi có triệu chứng, đeo khẩu trang khi gần người khác và tránh tiếp xúc người nguy cơ cao. NHS gợi ý người lớn ở nhà khoảng 5 ngày sau khi xét nghiệm dương tính.
Bị COVID-19 có cần uống kháng sinh không?
Không. COVID-19 do virus, kháng sinh không có tác dụng. Kháng sinh chỉ dùng khi bác sĩ xác định có bội nhiễm vi khuẩn.
Thuốc kháng virus COVID-19 có nên mua sẵn để uống không?
Không nên. Đây là thuốc kê đơn, chỉ dành cho người có nguy cơ cao và phải được bác sĩ đánh giá, nhất là về tương tác với thuốc đang dùng. Thuốc cần bắt đầu trong vài ngày đầu, nên người nguy cơ cao cần đi khám sớm.
Biến thể COVID-19 mới có nguy hiểm hơn không?
Theo thông tin Bộ Y tế năm 2026, các biến thể đang lưu hành như NB.1.8.1 hay BA.3.2 chưa có bằng chứng làm bệnh nặng hơn, và vắc xin hiện có vẫn giúp phòng bệnh nặng, tử vong. Người dân nên cảnh giác nhưng không hoang mang.
Bao lâu sau khi mắc COVID-19 thì có thể đi làm lại?
Theo CDC, có thể trở lại sinh hoạt bình thường khi triệu chứng đã đỡ dần và hết sốt ít nhất 24 giờ mà không dùng thuốc hạ sốt. Trong 5 ngày sau đó nên đeo khẩu trang, giữ khoảng cách vì vẫn có thể lây.
Nguồn tham khảo
- WHO. Coronavirus disease (COVID-19) - Fact sheet. www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/coronavirus-disease-(covid-19
- CDC. Treatment Options for COVID-19. www.cdc.gov/covid/treatment/index.html
- CDC. Preventing Spread of Respiratory Viruses When You're Sick. www.cdc.gov/respiratory-viruses/prevention/precautions-when-sick.html
- NHS. COVID-19 symptoms and what to do. www.nhs.uk/conditions/covid-19/covid-19-symptoms-and-what-to-do/
- Báo Sức khỏe và Đời sống (Bộ Y tế). COVID-19 và cúm mùa có dấu hiệu tăng: Bộ Y tế lưu ý 6 đối tượng nguy cơ cao diễn biến nặng khi mắc. suckhoedoisong.vn/covid-19-va-cum-mua-co-dau-hieu-tang-bo-y-te-luu-y-6
- Báo điện tử Chính phủ. Bộ Y tế thông tin về biến thể SARS-CoV-2 BA.3.2. baochinhphu.vn/bo-y-te-thong-tin-ve-bien-the-sars-cov-2-ba32-102260329
- Bộ Y tế (bản tóm tắt của ngành y tế Hải Phòng). Cập nhật chẩn đoán và điều trị sốt xuất huyết Dengue theo Quyết định 2760/QĐ-BYT ngày 04/7/2023. cdn.haiphong.gov.vn/gov-hpg/SiteFolders/Root/6458/tintuc/2024/6/cap-nh
- Báo điện tử Chính phủ (Quyết định 3896/QĐ-BYT). Từ hôm nay (20/10), người mắc COVID-19 không được khám, chữa bệnh miễn phí. baochinhphu.vn/tu-hom-nay-20-10-nguoi-mac-covid-19-khong-duoc-kham-chu
Bài viết tổng hợp từ các nguồn y khoa chính thống nêu trên, nhằm cung cấp thông tin tham khảo; không thay thế chẩn đoán, điều trị của bác sĩ hay tư vấn của dược sĩ. Khi dùng thuốc, hãy đọc kỹ tờ hướng dẫn sử dụng.