PharbacoDược phẩm Việt từ 1954Đau mắt đỏ (viêm kết mạc) thường do virus, đôi khi do vi khuẩn hoặc dị ứng. Bệnh lây qua tiếp xúc với nước mắt, dịch mắt, qua tay và đồ dùng chung, không lây chỉ vì nhìn vào mắt người bệnh. Thể do virus thường tự khỏi sau 7 đến 14 ngày. Chăm sóc chủ yếu là rửa mắt bằng nước muối sinh lý, giữ vệ sinh tay và không tự nhỏ thuốc có corticoid.
- Đau mắt đỏ lây qua dịch mắt, tay bẩn và đồ dùng chung như khăn mặt, lọ thuốc nhỏ mắt, kính.
- Thể do virus thường tự khỏi trong 7 đến 14 ngày; kháng sinh không có tác dụng với virus.
- Không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt có corticoid vì có thể làm bệnh nặng và kéo dài hơn.
- Đau mắt, sợ ánh sáng, nhìn mờ là dấu hiệu cần đi khám mắt sớm.
- Trẻ sơ sinh bị đỏ mắt, có ghèn cần được bác sĩ khám ngay.
Đau mắt đỏ là gì, do đâu?
Đau mắt đỏ là cách gọi quen thuộc của viêm kết mạc, tức viêm lớp màng mỏng phủ lòng trắng mắt và mặt trong mí mắt. Theo CDC, nguyên nhân thường gặp là:
- Virus: hay gặp nhất trong các đợt dịch theo mùa, thường do adenovirus, ngoài ra có enterovirus.
- Vi khuẩn: cũng lây mạnh, có thể cần kháng sinh theo chỉ định của bác sĩ.
- Dị ứng: ngứa, chảy nước mắt; thể này không lây.
- Kích ứng: hóa chất, khói bụi, dị vật, đeo kính áp tròng sai cách.
Biểu hiện chung gồm đỏ lòng trắng mắt, sưng mí, cộm như có cát, rát, ngứa, chảy nước mắt và có ghèn, nhiều khi ghèn dính chặt mi mắt vào buổi sáng (theo NHS và CDC).
Đau mắt đỏ lây qua đường nào?
Theo Bộ Y tế và CDC, đau mắt đỏ do virus và vi khuẩn lây rất mạnh, chủ yếu qua:
- Tiếp xúc trực tiếp với nước mắt, dịch tiết ở mắt của người bệnh.
- Tay chạm vào mắt người bệnh hoặc đồ vật dính dịch mắt rồi đưa lên dụi mắt mình.
- Dùng chung khăn mặt, gối, kính, lọ thuốc nhỏ mắt, khẩu trang.
Sở Y tế TP.HCM và các chuyên gia nhãn khoa khẳng định quan niệm đau mắt đỏ lây qua nước uống là hoàn toàn không chính xác. Nhìn vào mắt người bệnh cũng không làm bạn bị lây; điều cần tránh là chạm tay vào mắt và dùng chung đồ.
Bộ Y tế lưu ý hiện chưa có vắc xin và chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho đau mắt đỏ do virus, và người đã khỏi vẫn có thể mắc lại sau vài tháng.
Chăm sóc đau mắt đỏ tại nhà thế nào?
Với thể nhẹ, phần lớn có thể tự chăm sóc trong lúc chờ bệnh tự khỏi:
- Rửa sạch ghèn bằng nước muối sinh lý (natri clorid 0,9%) hoặc nước đun sôi để nguội, dùng bông sạch riêng cho từng mắt, dùng xong bỏ đi.
- Chườm lạnh và dùng nước mắt nhân tạo để giảm cộm, rát (theo CDC).
- Ngừng đeo kính áp tròng cho đến khi hết triệu chứng hoặc khi bác sĩ cho phép đeo lại.
- Rửa tay bằng xà phòng trước và sau khi chạm vào mắt, nhỏ thuốc.
- Dùng khăn, gối, lọ thuốc nhỏ mắt riêng; giặt khăn, vỏ gối thường xuyên.
- Không dụi mắt.
Theo CDC, phần lớn đau mắt đỏ do virus nhẹ và tự khỏi sau 7 đến 14 ngày, một số trường hợp có thể kéo dài 2 đến 3 tuần hoặc hơn.
Những thuốc nào không nên tự dùng?
Thuốc nhỏ mắt có corticoid. Chuyên gia nhãn khoa TP.HCM khuyến cáo tuyệt đối không tự nhỏ loại thuốc này. Corticoid có thể làm tổn thương nặng hơn, kéo dài thời gian bệnh và tăng nguy cơ nhiễm trùng. Một số thuốc nhỏ mắt phối hợp có chứa corticoid, vì vậy cần đọc kỹ thành phần hoặc hỏi dược sĩ trước khi mua.
Kháng sinh nhỏ mắt khi chưa có chỉ định. CDC nhấn mạnh kháng sinh không cải thiện đau mắt đỏ do virus. Bác sĩ chỉ kê kháng sinh khi nghi do vi khuẩn hoặc có bội nhiễm.
Các mẹo dân gian. Không đắp lá hay nhỏ bất kỳ chất không rõ nguồn gốc nào vào mắt.
Bộ Y tế khuyến cáo người bệnh nên đến cơ sở y tế để được khám, tư vấn và không tự điều trị khi chưa có hướng dẫn của nhân viên y tế, để tránh biến chứng.
Bị đau mắt đỏ có cần nghỉ học, nghỉ làm không?
Bộ Y tế khuyến cáo người mắc hoặc nghi mắc đau mắt đỏ hạn chế tiếp xúc với người khác và nên nghỉ học, nghỉ làm để tránh lây lan trong cộng đồng. Ở tập thể như lớp học, văn phòng, bệnh rất dễ bùng thành ổ dịch.
Để bảo vệ người xung quanh trong thời gian bị bệnh:
- Không dùng chung đồ cá nhân, kể cả kính, khẩu trang.
- Lau khử khuẩn tay nắm cửa, bàn phím, điện thoại bằng xà phòng hoặc chất sát khuẩn thông thường.
- Người chăm trẻ bị đau mắt đỏ cần rửa tay ngay sau khi lau mắt, nhỏ thuốc cho trẻ.
- Vệ sinh mắt, mũi, họng hằng ngày bằng nước muối sinh lý.
Khi nào cần đi khám ngay
- Đau nhức mắt, không chỉ cộm rát.
- Sợ ánh sáng, chói mắt.
- Nhìn mờ, nhìn kém hơn, kể cả sau khi đã lau sạch ghèn.
- Mắt đỏ rất nhiều, hoặc triệu chứng nặng dần, không đỡ sau 7 ngày.
- Trẻ sơ sinh (dưới 1 tháng tuổi) bị đỏ mắt, có ghèn.
- Người có hệ miễn dịch suy yếu bị đau mắt đỏ.
Câu hỏi thường gặp
Nhìn vào mắt người bị đau mắt đỏ có bị lây không?
Không. Bệnh lây qua tiếp xúc với nước mắt, dịch mắt, qua tay và đồ dùng chung. Điều quan trọng là không dùng chung khăn, kính, thuốc nhỏ mắt và rửa tay thường xuyên.
Đau mắt đỏ bao lâu thì khỏi?
Theo CDC, thể do virus thường khỏi sau 7 đến 14 ngày, có trường hợp kéo dài 2 đến 3 tuần hoặc hơn. Nếu sau 7 ngày không đỡ hoặc nặng dần, nên đi khám mắt.
Có nên tự mua thuốc nhỏ mắt kháng sinh khi bị đau mắt đỏ?
Không nên. Phần lớn đau mắt đỏ do virus, kháng sinh không có tác dụng. Thuốc nhỏ mắt kháng sinh chỉ dùng khi bác sĩ nghi do vi khuẩn.
Rửa mắt bằng gì khi bị đau mắt đỏ?
Dùng nước muối sinh lý natri clorid 0,9% hoặc nước đun sôi để nguội, với bông sạch riêng cho từng mắt. Không dùng lá cây, nước trà hay các dung dịch tự pha.
Đã bị đau mắt đỏ rồi có bị lại không?
Có thể. Bộ Y tế cho biết người đã mắc vẫn có thể bị lại chỉ sau vài tháng, vì có nhiều chủng virus gây bệnh. Vì vậy vẫn cần giữ vệ sinh tay và mắt.
Nguồn tham khảo
- Báo điện tử Chính phủ (khuyến cáo của Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế). Bệnh đau mắt đỏ gia tăng, Bộ Y tế chỉ cách phòng bệnh. baochinhphu.vn/benh-dau-mat-do-gia-tang-bo-y-te-chi-cach-phong-benh-10
- Báo Đại biểu Nhân dân (Sở Y tế TP.HCM). TP. Hồ Chí Minh: Bệnh đau mắt đỏ lây như thế nào và nên dùng thuốc gì cho đúng?. daibieunhandan.vn/tp-ho-chi-minh-benh-dau-mat-do-lay-nhu-the-nao-va-ne
- CDC. About Pink Eye (Conjunctivitis). www.cdc.gov/conjunctivitis/about/index.html
- CDC. Treatment of Pink Eye. www.cdc.gov/conjunctivitis/treatment/index.html
- NHS. Conjunctivitis. www.nhs.uk/conditions/conjunctivitis/
Bài viết tổng hợp từ các nguồn y khoa chính thống nêu trên, nhằm cung cấp thông tin tham khảo; không thay thế chẩn đoán, điều trị của bác sĩ hay tư vấn của dược sĩ. Khi dùng thuốc, hãy đọc kỹ tờ hướng dẫn sử dụng.