PharbacoDược phẩm Việt từ 1954Glucosamine chưa được chứng minh chắc chắn là có lợi cho thoái hoá khớp. Một số phân tích ghi nhận giảm đau ở khớp gối, nhưng nhiều thử nghiệm lớn không thấy khác biệt rõ so với giả dược, và chưa rõ nó có bảo vệ sụn hay không. Các hướng dẫn chuyên môn còn bất đồng. Nếu muốn dùng, hãy hỏi bác sĩ, đặc biệt khi đang dùng thuốc chống đông warfarin hoặc có đái tháo đường.
- Kết quả nghiên cứu về glucosamine cho thoái hoá khớp gối không thống nhất, có nghiên cứu thấy giảm đau, có nghiên cứu không.
- Thử nghiệm GAIT tại Hoa Kỳ không thấy khác biệt về khe khớp giữa nhóm dùng glucosamine, chondroitin và nhóm giả dược.
- Hội Thấp khớp học Hoa Kỳ (2019) khuyến cáo mạnh không dùng glucosamine cho thoái hoá khớp gối, trong khi AAOS (2021) xem là có thể hữu ích ở mức nhẹ đến vừa.
- Glucosamine có thể làm tăng nguy cơ chảy máu khi dùng cùng warfarin và có thể làm tăng đường huyết ở một số người.
- Glucosamine không thay thế tập luyện, kiểm soát cân nặng và điều trị theo chỉ định của bác sĩ.
Glucosamine là gì và vì sao được dùng cho khớp?
Glucosamine là một chất có tự nhiên trong cơ thể, tham gia cấu tạo sụn khớp. Vì vậy, nhiều người kỳ vọng uống thêm glucosamine sẽ giúp sụn khoẻ hơn, giảm đau khớp. Glucosamine thường được bán riêng hoặc phối hợp với chondroitin, một thành phần khác của sụn.
Trên thị trường, sản phẩm chứa glucosamine có thể được đăng ký dưới dạng thuốc hoặc thực phẩm bảo vệ sức khoẻ. Hãy đọc nhãn để biết sản phẩm thuộc loại nào. Với thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, cần nhớ: Thực phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
Glucosamine có giảm đau khớp gối không?
Câu trả lời ngắn: có thể có ở một số người, nhưng bằng chứng không nhất quán. Theo Trung tâm Quốc gia về Sức khoẻ Bổ sung và Tích hợp Hoa Kỳ (NCCIH):
- Một phân tích gộp năm 2018 gồm 29 nghiên cứu với 6.120 người bị thoái hoá khớp gối cho thấy mức đau chung giảm đáng kể khi dùng riêng glucosamine hoặc riêng chondroitin, nhưng không giảm khi dùng phối hợp cả hai.
- Kết quả giữa các nghiên cứu riêng lẻ không thống nhất: có nghiên cứu thấy lợi ích rõ, có nghiên cứu không thấy.
Điều này có nghĩa là nếu glucosamine có giúp giảm đau thì mức độ cũng không chắc chắn, và mỗi người có thể đáp ứng khác nhau.
Glucosamine có làm chậm thoái hoá sụn không?
Đây là câu hỏi nhiều người quan tâm nhất, nhưng bằng chứng hiện chưa trả lời được. NCCIH tóm tắt hai nghiên cứu lớn kéo dài 2 năm:
| Nghiên cứu | Kết quả về khe khớp |
|---|---|
| Thử nghiệm GAIT tại Hoa Kỳ (công bố 2008) | Thay đổi độ rộng khe khớp không khác nhau giữa nhóm giả dược và các nhóm dùng glucosamine, chondroitin hay phối hợp. |
| Thử nghiệm tại Úc (công bố 2015, 605 người) | Nhóm dùng phối hợp glucosamine và chondroitin giảm hẹp khe khớp. Nhóm chỉ dùng glucosamine hoặc chỉ dùng chondroitin thì không. |
Vì kết quả trái ngược nhau, NCCIH kết luận chưa rõ glucosamine có tác động lên cấu trúc khớp hay không.
Các hướng dẫn chuyên môn nói gì về glucosamine?
Các tổ chức lớn đưa ra khuyến cáo khác nhau, phản ánh mức độ không chắc chắn của bằng chứng:
- Hội Thấp khớp học Hoa Kỳ (ACR) và Arthritis Foundation, 2019: khuyến cáo mạnh không dùng glucosamine, dùng riêng hay phối hợp với chondroitin, cho thoái hoá khớp gối, vì dữ liệu tốt nhất không cho thấy lợi ích quan trọng.
- Viện Hàn lâm Phẫu thuật Chỉnh hình Hoa Kỳ (AAOS), 2021: đưa glucosamine vào danh sách thực phẩm bổ sung có thể giúp giảm đau và cải thiện vận động ở người thoái hoá khớp gối mức nhẹ đến vừa, nhưng lưu ý bằng chứng không nhất quán.
- NHS (Anh): bác sĩ đa khoa không còn kê glucosamine và chondroitin vì chưa có bằng chứng mạnh về hiệu quả.
Dùng glucosamine có an toàn không, ai cần thận trọng?
Theo NCCIH, các nghiên cứu lớn chưa phát hiện vấn đề an toàn nghiêm trọng. Tuy vậy, có một số điểm cần lưu ý:
- Người đang dùng warfarin: glucosamine và chondroitin được ghi nhận liên quan đến tăng nguy cơ chảy máu khi dùng cùng thuốc chống đông này.
- Người bị đái tháo đường hoặc tiền đái tháo đường: glucosamine có thể làm tăng đường huyết ở một số người, nên theo dõi đường huyết và báo bác sĩ.
- Phụ nữ mang thai, cho con bú: còn rất ít dữ liệu về độ an toàn.
- Người dị ứng với bất kỳ thành phần nào ghi trên nhãn sản phẩm.
Luôn báo cho bác sĩ và dược sĩ biết các sản phẩm bổ sung bạn đang dùng để tránh tương tác.
Vậy người đau khớp nên làm gì?
Những biện pháp có bằng chứng rõ ràng hơn nên được ưu tiên:
- Tập luyện đều đặn. NHS xem tập luyện là một trong những biện pháp điều trị quan trọng nhất cho người thoái hoá khớp, ở mọi lứa tuổi.
- Giữ cân nặng hợp lý để giảm áp lực lên khớp gối.
- Đi khám để được chẩn đoán đúng và điều trị giảm đau phù hợp. Thuốc kê đơn dùng theo chỉ định của bác sĩ.
Nếu vẫn muốn thử glucosamine, hãy trao đổi với bác sĩ, theo dõi xem triệu chứng có thực sự cải thiện không, và không bỏ các biện pháp điều trị chính.
Khi nào cần đi khám ngay
- Đau khớp kéo dài vài tuần không đỡ dù đã nghỉ ngơi và tự chăm sóc.
- Khớp sưng, nóng, đỏ hoặc kèm sốt.
- Có dấu hiệu chảy máu bất thường (bầm tím, chảy máu chân răng) khi đang dùng warfarin cùng glucosamine.
- Đường huyết tăng bất thường khi bắt đầu dùng glucosamine.
Câu hỏi thường gặp
Glucosamine có tái tạo được sụn khớp không?
Chưa có bằng chứng chắc chắn. Thử nghiệm GAIT không thấy khác biệt về khe khớp so với giả dược, còn một thử nghiệm tại Úc chỉ thấy cải thiện ở nhóm dùng phối hợp với chondroitin. Vì vậy không nên kỳ vọng glucosamine tái tạo sụn.
Uống glucosamine bao lâu thì thấy tác dụng?
Nhiều nghiên cứu lớn theo dõi người dùng trong khoảng 2 năm. Hãy hỏi bác sĩ về thời gian dùng thử hợp lý và ngừng nếu không thấy cải thiện. Không nên dùng kéo dài chỉ vì hy vọng.
Glucosamine kết hợp chondroitin có tốt hơn dùng riêng không?
Chưa rõ. Phân tích gộp năm 2018 thấy giảm đau khi dùng riêng từng chất nhưng không thấy khi phối hợp, trong khi thử nghiệm tại Úc lại thấy phối hợp có tác động lên khe khớp. Kết quả trái ngược nên chưa thể kết luận.
Người tiểu đường có uống glucosamine được không?
Cần hỏi bác sĩ trước. Theo NCCIH, glucosamine có thể làm tăng đường huyết ở một số người. Nếu được đồng ý dùng, hãy theo dõi đường huyết thường xuyên hơn.
Người khoẻ mạnh có nên uống glucosamine để phòng thoái hoá khớp?
Hiện chưa có bằng chứng rằng glucosamine giúp phòng thoái hoá khớp ở người khoẻ mạnh. Vận động đều, giữ cân nặng hợp lý và tránh chấn thương khớp là những cách phòng ngừa có cơ sở hơn.
Nguồn tham khảo
- NCCIH - National Institutes of Health. Glucosamine and Chondroitin for Osteoarthritis: What You Need To Know. www.nccih.nih.gov/health/glucosamine-and-chondroitin-for-osteoarthriti
- NHS. Osteoarthritis - Treatment. www.nhs.uk/conditions/osteoarthritis/treatment/
- NHS. Osteoarthritis - Overview. www.nhs.uk/conditions/osteoarthritis/
Bài viết tổng hợp từ các nguồn y khoa chính thống nêu trên, nhằm cung cấp thông tin tham khảo; không thay thế chẩn đoán, điều trị của bác sĩ hay tư vấn của dược sĩ. Khi dùng thuốc, hãy đọc kỹ tờ hướng dẫn sử dụng.