PharbacoPharbacoDược phẩm Việt từ 1954 Tra cứu thuốc
Trang chủ › Kiến thức sức khoẻ › Thuốc & hoạt chất › Metformin: vì sao là thuốc đầu tay và cách giảm khó chịu tiêu hoá?
Thuốc & hoạt chất

Metformin: vì sao là thuốc đầu tay và cách giảm khó chịu tiêu hoá?

Cập nhật 05/10/2026Ban biên tập Pharbaco TradingKhoảng 4 phút đọc4 nguồn y khoa
Trả lời nhanh

Phần lớn người đái tháo đường type 2 bắt đầu điều trị bằng metformin, thuốc giúp gan tạo ít glucose hơn và giúp cơ thể dùng insulin tốt hơn. Buồn nôn, tiêu chảy, đau bụng là tác dụng phụ hay gặp nhất và thường giảm sau vài tuần. Uống trong bữa ăn, nuốt nguyên viên, để bác sĩ tăng liều từ từ hoặc đổi dạng giải phóng kéo dài, và không tự ngưng thuốc.

Vì sao metformin thường là thuốc đầu tiên?

Theo NIDDK (Viện Quốc gia về Đái tháo đường, Tiêu hoá và Bệnh thận Hoa Kỳ), phần lớn người đái tháo đường type 2 bắt đầu điều trị bằng metformin. Metformin giúp gan tạo ít glucose hơn và giúp cơ thể dùng insulin hiệu quả hơn.

Thuốc được dùng kèm với thay đổi lối sống: ăn uống lành mạnh, giảm calo nếu thừa cân và vận động đều. Một số người kiểm soát được đường huyết chỉ bằng lối sống, nhưng nhiều người cần thêm thuốc. Khi đã dùng metformin, thay đổi lối sống vẫn cần duy trì, vì thuốc không thay thế được chế độ ăn và vận động.

Metformin là thuốc kê đơn. Liều dùng theo chỉ định của bác sĩ. Bài này tập trung vào cách dùng metformin; phần chẩn đoán và chỉ số đường huyết bạn có thể đọc ở bài riêng về đái tháo đường type 2.

Metformin hay gây tác dụng phụ gì?

Theo NHS (Hệ thống Y tế Quốc gia Anh), tác dụng phụ thường gặp gồm:

MedlinePlus ghi nhận thêm đầy hơi, khó tiêu, mệt mỏi, nhức đầu. Tin tốt là phần lớn tác dụng phụ giảm sau khoảng vài tuần khi cơ thể quen thuốc, dù một số có thể kéo dài hơn.

Làm sao để giảm khó chịu tiêu hoá khi dùng metformin?

  1. Uống trong bữa ăn. Cả NHS và MedlinePlus đều hướng dẫn uống metformin cùng bữa ăn.
  2. Bắt đầu liều thấp, tăng từ từ. Theo MedlinePlus, bác sĩ có thể bắt đầu bằng liều thấp và tăng dần, không nhanh hơn mỗi 1 đến 2 tuần một lần. Đừng tự tăng liều.
  3. Nuốt nguyên viên với nước, không nghiền, không nhai. Viên giải phóng kéo dài càng không được bẻ, nhai, nghiền.
  4. Hỏi về dạng giải phóng kéo dài. Dạng này thường uống ngày một lần cùng bữa tối. Bạn có thể thấy vỏ viên trong phân, đó là hiện tượng bình thường của dạng bào chế này.
  5. Uống đủ nước nếu bị tiêu chảy, và báo bác sĩ nếu tiêu chảy kéo dài.
  6. Báo bác sĩ nếu tác dụng phụ làm bạn khó chịu hoặc không giảm. Đừng tự bỏ thuốc.

Nhiễm toan lactic là gì, khi nào cần đi cấp cứu?

Nhiễm toan lactic là tình trạng acid tích tụ trong máu, hiếm gặp nhưng có thể đe doạ tính mạng, và là cảnh báo quan trọng nhất trên nhãn metformin. Dấu hiệu gồm: mệt lả hoặc yếu bất thường, buồn nôn, nôn, đau bụng, chán ăn, thở sâu và nhanh hoặc khó thở, chuột rút cơ.

Theo MedlinePlus, nguy cơ cao hơn ở người bệnh thận, trên 65 tuổi, bệnh tim hoặc gan, uống nhiều rượu, và khi dùng một số thuốc khác. NHS khuyên hạn chế rượu bia khi dùng metformin.

Hãy báo bác sĩ trước khi phẫu thuật hoặc chụp chiếu có tiêm thuốc cản quang, vì bác sĩ có thể cần điều chỉnh thuốc.

Có cần lo về vitamin B12 khi dùng metformin lâu dài?

NHS liệt kê thiếu vitamin B12 trong các tác dụng phụ thường gặp. Thiếu B12 có thể gây mệt mỏi, và nếu kéo dài có thể ảnh hưởng thần kinh. Hãy báo bác sĩ nếu bạn từng thiếu B12, ăn chay, hoặc thấy mệt nhiều, tê bì tay chân, để được xét nghiệm khi cần. Không tự bổ sung liều cao mà không hỏi bác sĩ.

Pharbaco có sản xuất thuốc chứa metformin (xem danh mục sản phẩm).

Khi nào cần đi khám ngay

  • Nôn, đau bụng, chuột rút, thở nhanh sâu hoặc khó thở, mệt lả: đi cấp cứu ngay vì có thể là nhiễm toan lactic.
  • Sưng họng, lưỡi, nổi ban ngứa, khó thở: dấu hiệu dị ứng nặng.
  • Vàng da, vàng mắt.
  • Tiêu chảy hoặc nôn kéo dài làm mất nước.
  • Mệt nhiều, tê bì tay chân kéo dài.

Câu hỏi thường gặp

Uống metformin trước hay sau ăn?

Uống trong bữa ăn, theo hướng dẫn của NHS và MedlinePlus. Dạng giải phóng kéo dài thường uống ngày một lần cùng bữa tối. Làm theo đúng giờ bác sĩ dặn.

Bị tiêu chảy khi uống metformin có nên ngưng không?

Không tự ngưng. Tiêu chảy thường giảm sau vài tuần. Hãy uống đủ nước và báo bác sĩ; bác sĩ có thể điều chỉnh liều hoặc đổi dạng bào chế. NHS lưu ý nếu ngưng thuốc, đường huyết có thể tăng trở lại.

Metformin có gây hại thận không?

Metformin thải qua thận, nên người bệnh thận có nguy cơ nhiễm toan lactic cao hơn. Bác sĩ sẽ kiểm tra chức năng thận để quyết định có dùng và dùng liều nào. Đây không phải lý do để tự bỏ thuốc.

Đường huyết đã ổn thì có ngưng metformin được không?

Không tự ngưng. Metformin kiểm soát chứ không chữa khỏi đái tháo đường. MedlinePlus khuyên tiếp tục dùng dù thấy khoẻ, và chỉ thay đổi khi bác sĩ quyết định.

Thấy vỏ viên thuốc trong phân có sao không?

Với dạng giải phóng kéo dài, MedlinePlus cho biết bạn có thể thấy thứ giống viên thuốc trong phân. Đây là vỏ viên sau khi đã giải phóng thuốc. Nếu lo lắng, hãy hỏi dược sĩ.

Đang uống metformin có uống rượu bia được không?

NHS khuyên hạn chế rượu bia khi dùng metformin vì rượu có thể làm tăng nguy cơ tác dụng phụ nghiêm trọng. MedlinePlus cũng cho biết rượu làm tăng nguy cơ nhiễm toan lactic. Nếu có uống, hãy hỏi bác sĩ mức nào là an toàn với bạn.

Nguồn tham khảo

  1. NHS. Metformin. www.nhs.uk/medicines/metformin/
  2. NHS. Side effects of metformin. www.nhs.uk/medicines/metformin/side-effects-of-metformin/
  3. MedlinePlus - NIH. Metformin. medlineplus.gov/druginfo/meds/a696005.html
  4. NIDDK - National Institutes of Health. Insulin, Medicines, & Other Diabetes Treatments. www.niddk.nih.gov/health-information/diabetes/overview/insulin-medicin

Bài viết tổng hợp từ các nguồn y khoa chính thống nêu trên, nhằm cung cấp thông tin tham khảo; không thay thế chẩn đoán, điều trị của bác sĩ hay tư vấn của dược sĩ. Khi dùng thuốc, hãy đọc kỹ tờ hướng dẫn sử dụng.