PharbacoDược phẩm Việt từ 1954Methylprednisolon là thuốc corticoid, giảm viêm và ức chế miễn dịch, dùng cho viêm khớp, dị ứng, hen và nhiều bệnh tự miễn. Dùng ngắn ngày, liều thấp thường ít tác dụng phụ. Dùng kéo dài hoặc liều cao có thể gây loãng xương, tăng đường huyết, tăng huyết áp, dễ nhiễm trùng, ảnh hưởng mắt. Sau khi dùng trên 3 tuần, không được ngừng đột ngột. Liều và thời gian phải theo chỉ định của bác sĩ.
- Methylprednisolon là corticoid, có tác dụng giảm viêm mạnh và làm giảm hoạt động của hệ miễn dịch.
- Tác dụng phụ tăng theo liều và thời gian dùng: loãng xương, tăng đường huyết, tăng huyết áp, nhiễm trùng, bệnh mắt, thay đổi tâm trạng.
- Dùng corticoid trên 3 tuần hoặc liều cao thì phải giảm liều dần, không được ngừng đột ngột (theo NHS).
- Không tự mua corticoid để chữa đau nhức, dị ứng hay mệt mỏi kéo dài.
- Báo bác sĩ trước khi tiêm vắc xin và khi tiếp xúc người bị thuỷ đậu, zona, sởi.
Methylprednisolon là thuốc gì?
Methylprednisolon là một corticoid (còn gọi là steroid hay corticosteroid). Theo NHS (Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh), corticoid là dạng nhân tạo của hormon cơ thể tự sản xuất, giúp giảm sưng viêm và ngăn hệ miễn dịch tấn công chính cơ thể.
MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ) cho biết methylprednisolon dạng uống được dùng để giảm viêm (sưng, nóng, đỏ, đau) trong nhiều bệnh như viêm khớp, dị ứng, hen và các rối loạn ở nhiều cơ quan. Thuốc cũng có thể thay thế hormon khi tuyến thượng thận không sản xuất đủ.
Methylprednisolon là thuốc kê đơn. Liều, thời gian dùng và cách giảm liều phải theo chỉ định của bác sĩ. Pharbaco có sản xuất thuốc chứa methylprednisolon (xem danh mục sản phẩm).
Vì sao corticoid hiệu quả nhưng không được lạm dụng?
Corticoid làm giảm triệu chứng viêm rất nhanh, nên người bệnh dễ thấy "khỏi" ngay. Đây cũng là lý do thuốc hay bị lạm dụng, ví dụ tự mua để chữa đau nhức xương khớp, nổi mề đay hoặc ăn ngủ kém. Tuy nhiên corticoid chỉ làm dịu phản ứng viêm, không chữa nguyên nhân bệnh. Khi dùng sai, người bệnh có thể vừa che lấp triệu chứng của bệnh thật, vừa chịu tác dụng phụ của thuốc.
NHS cho biết corticoid thường không gây tác dụng phụ nếu dùng trong thời gian ngắn hoặc liều thấp. Rủi ro tăng rõ khi dùng kéo dài hoặc liều cao.
Dùng methylprednisolon kéo dài có thể gây hại gì?
Tổng hợp từ NHS và MedlinePlus, dùng corticoid dài ngày hoặc liều cao có thể gây:
| Cơ quan | Tác dụng có thể gặp |
|---|---|
| Xương | Xương mỏng, loãng xương |
| Miễn dịch | Dễ nhiễm trùng hơn, nhiễm trùng có thể nặng hơn |
| Chuyển hoá | Tăng đường huyết, đái tháo đường khó kiểm soát, tăng cân |
| Tim mạch | Tăng huyết áp |
| Mắt | Tăng nhãn áp (glôcôm), các vấn đề về thị lực |
| Tâm thần | Thay đổi tâm trạng, lo âu, trầm cảm |
| Toàn thân | Hội chứng Cushing |
| Tiêu hoá | Kích ứng dạ dày |
MedlinePlus cũng lưu ý phân đen như hắc ín khi đang dùng thuốc là dấu hiệu cần gọi bác sĩ ngay.
Vì sao không được ngừng thuốc đột ngột?
Khi dùng corticoid lâu ngày, cơ thể giảm tự sản xuất hormon tương tự. Nếu ngừng thuốc đột ngột, cơ thể không kịp bù lại. MedlinePlus cho biết ngừng methylprednisolon đột ngột có thể gây chán ăn, khó chịu dạ dày, nôn, buồn ngủ, lú lẫn, đau đầu, sốt, đau khớp và đau cơ.
NHS khuyến cáo cần giảm liều dần nếu đã dùng corticoid lâu hơn 3 tuần hoặc dùng liều cao. Không tự ngừng thuốc mà không trao đổi với bác sĩ. Bác sĩ sẽ hướng dẫn lịch giảm liều phù hợp với từng người.
Đang dùng corticoid cần lưu ý gì?
- Nhiễm trùng: báo bác sĩ khi bị nhiễm trùng, hoặc khi tiếp xúc người bị thuỷ đậu, zona, sởi. NHS đưa khuyến cáo này với prednisolon, một corticoid cùng nhóm.
- Vắc xin: MedlinePlus khuyên không tiêm vắc xin hoặc làm xét nghiệm da khi đang dùng methylprednisolon nếu bác sĩ chưa đồng ý.
- Bệnh nền: báo bác sĩ nếu có đái tháo đường, bệnh tim, gan, thận, loãng xương, lao, nhiễm nấm, đang mang thai hoặc sắp phẫu thuật.
- Giờ uống: với prednisolon, NHS khuyên uống một lần vào buổi sáng để tránh mất ngủ. Hãy hỏi bác sĩ giờ uống phù hợp với đơn của bạn.
- Thẻ steroid: tại Anh, người dùng prednisolon trên 3 tuần hoặc liều cao được phát thẻ steroid. Bạn nên ghi lại tên thuốc, liều đang dùng và mang theo khi đi khám.
Khi nào cần đi khám ngay
- Phân đen như hắc ín, nôn ra máu hoặc đau bụng nhiều khi đang dùng thuốc.
- Sốt, đau họng, ho hoặc dấu hiệu nhiễm trùng khác khi đang dùng corticoid.
- Tiếp xúc với người bị thuỷ đậu, zona hoặc sởi.
- Khát nhiều, tiểu nhiều, mờ mắt khi đang dùng thuốc.
- Mệt lả, chóng mặt, buồn nôn, đau khớp sau khi ngừng hoặc giảm liều thuốc.
- Thay đổi tâm trạng rõ rệt, buồn chán, lo âu hoặc có suy nghĩ tiêu cực.
Câu hỏi thường gặp
Methylprednisolon có phải thuốc giảm đau không?
Không. Methylprednisolon là corticoid, có tác dụng giảm viêm và ức chế miễn dịch. Thuốc có thể làm đỡ đau do viêm, nhưng không nên dùng như thuốc giảm đau thông thường vì nhiều tác dụng phụ khi dùng sai.
Uống methylprednisolon vài ngày có hại không?
NHS cho biết corticoid thường ít gây tác dụng phụ khi dùng ngắn ngày hoặc liều thấp. Tuy vậy vẫn chỉ dùng khi bác sĩ kê, vì thuốc có thể làm nặng một số bệnh như nhiễm trùng, đái tháo đường.
Đang uống methylprednisolon có tiêm vắc xin được không?
MedlinePlus khuyên không tiêm vắc xin khi đang dùng methylprednisolon nếu bác sĩ chưa cho phép. Hãy báo cho nơi tiêm biết bạn đang dùng corticoid, liều bao nhiêu và đã dùng bao lâu.
Người bị đái tháo đường có dùng methylprednisolon được không?
Có thể dùng nếu bác sĩ thấy cần, nhưng thuốc có thể làm tăng đường huyết. Người bệnh cần theo dõi đường huyết thường xuyên hơn và báo bác sĩ nếu chỉ số tăng.
Có nên tự mua corticoid để chữa mề đay, dị ứng không?
Không nên. Mề đay, dị ứng có nhiều nguyên nhân và thường có thuốc phù hợp hơn như thuốc kháng histamin. Hãy đi khám để được chẩn đoán và kê thuốc đúng.
Nguồn tham khảo
- MedlinePlus, Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (NIH). Methylprednisolone (Drug Information). medlineplus.gov/druginfo/meds/a682795.html
- NHS (Anh). Steroids. www.nhs.uk/conditions/steroids/
- NHS (Anh). About prednisolone tablets and liquid. www.nhs.uk/medicines/prednisolone/about-prednisolone-tablets-and-liqui
- NHS (Anh). Side effects of prednisolone tablets and liquid. www.nhs.uk/medicines/prednisolone/side-effects-of-prednisolone-tablets
Bài viết tổng hợp từ các nguồn y khoa chính thống nêu trên, nhằm cung cấp thông tin tham khảo; không thay thế chẩn đoán, điều trị của bác sĩ hay tư vấn của dược sĩ. Khi dùng thuốc, hãy đọc kỹ tờ hướng dẫn sử dụng.