PharbacoDược phẩm Việt từ 1954Với người lớn và trẻ từ 12 tuổi, tổng lượng paracetamol không được vượt 4.000 mg trong 24 giờ, tính cả thuốc cảm cúm phối hợp. Mỗi lần uống cách nhau ít nhất 4 giờ. Người nặng dưới 50 kg, người uống nhiều rượu hoặc có bệnh gan cần liều thấp hơn theo tư vấn. Quá liều có thể gây tổn thương gan, triệu chứng xuất hiện muộn, nên phải đi khám ngay.
- Giới hạn chung cho người lớn là 4.000 mg paracetamol trong 24 giờ, tính tổng từ mọi sản phẩm (theo FDA và MedlinePlus).
- Với viên 500 mg, NHS hướng dẫn mỗi lần 1 đến 2 viên, cách nhau ít nhất 4 giờ, không quá 8 viên trong 24 giờ.
- Nguyên nhân quá liều hay gặp là uống cùng lúc nhiều thuốc có paracetamol, như thuốc cảm cúm phối hợp.
- Triệu chứng ngộ độc có thể chưa xuất hiện trong 12 giờ đầu, nên không đợi có triệu chứng mới đi khám.
- Điều trị trong vòng 8 giờ sau quá liều cho cơ hội hồi phục rất tốt (theo MedlinePlus).
Paracetamol là thuốc gì, dùng khi nào?
Paracetamol (còn gọi là acetaminophen) là thuốc giảm đau, hạ sốt thông dụng. Thuốc được dùng cho đau đầu, đau răng, đau cơ, đau bụng kinh, đau do cảm cúm và hạ sốt. Paracetamol không thuộc nhóm thuốc chống viêm không steroid (NSAID) như ibuprofen, nên ít gây kích ứng dạ dày hơn khi dùng đúng liều.
Theo NHS (Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh), khi dùng đúng liều, paracetamol rất hiếm khi gây tác dụng phụ. Vấn đề an toàn lớn nhất của thuốc nằm ở liều: dùng quá liều, dù chỉ vượt vài viên mỗi ngày trong nhiều ngày, có thể gây hại gan.
Pharbaco có sản xuất thuốc chứa paracetamol (xem danh mục sản phẩm).
Liều tối đa một ngày cho người lớn là bao nhiêu?
Các cơ quan y tế đưa ra mốc khá thống nhất cho người lớn và trẻ từ 12 tuổi trở lên:
| Nội dung | Hướng dẫn | Nguồn |
|---|---|---|
| Tổng lượng tối đa trong 24 giờ | Không quá 4.000 mg từ mọi nguồn | FDA, MedlinePlus |
| Viên 500 mg, mỗi lần | 1 đến 2 viên | NHS |
| Khoảng cách giữa hai lần | Ít nhất 4 giờ | NHS |
| Viên 500 mg, tối đa trong 24 giờ | Không quá 8 viên | NHS |
Đây là giới hạn trên, không phải liều nên dùng thường xuyên. Hàm lượng mỗi viên khác nhau giữa các sản phẩm, vì vậy luôn đọc tờ hướng dẫn sử dụng và quy đổi ra số mg trước khi uống. Trẻ em dùng liều theo cân nặng và tuổi, ghi trên sản phẩm dành cho trẻ em.
Ai cần dùng liều thấp hơn mức tối đa?
Mốc 4.000 mg không áp dụng cho mọi người. Cần hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ để được tư vấn liều thấp hơn nếu bạn:
- Nặng dưới 50 kg. NHS lưu ý nhóm này có thể cần liều thấp hơn.
- Có bệnh gan hoặc bệnh thận.
- Uống từ 3 ly rượu bia trở lên mỗi ngày. MedlinePlus và FDA khuyên nhóm này không tự dùng paracetamol vì tăng nguy cơ tổn thương gan nặng.
- Phụ thuộc rượu hoặc hay uống nhiều rượu trong thời gian ngắn, theo NHS.
- Đang dùng thuốc khác lâu dài.
Người uống rượu ở mức bình thường vẫn có thể dùng paracetamol theo NHS, nhưng không nên uống rượu nhiều trong những ngày dùng thuốc.
Vì sao hay bị quá liều mà không biết?
FDA cho biết paracetamol có mặt trong rất nhiều thuốc kê đơn và không kê đơn. Nguyên nhân quá liều thường gặp là người dùng uống cùng lúc hai, ba sản phẩm mà không biết đều chứa paracetamol. Ví dụ:
- Uống thuốc hạ sốt, rồi uống thêm gói thuốc cảm cúm phối hợp.
- Dùng thuốc giảm đau do một nơi kê, cộng thêm thuốc mua ở nhà thuốc khác.
- Uống thêm liều khi thấy chưa đỡ sốt, không đợi đủ 4 giờ.
Cách phòng tránh: đọc mục thành phần trên hộp thuốc, tìm chữ paracetamol hoặc acetaminophen, cộng tổng số mg trong ngày. FDA khuyên không dùng nhiều hơn một sản phẩm chứa paracetamol cùng lúc.
Quá liều paracetamol hại gan như thế nào?
Paracetamol được xử lý chủ yếu ở gan. Khi uống quá nhiều, gan bị quá tải và có thể tổn thương. FDA cảnh báo quá liều có thể gây suy gan và tử vong.
Điều nguy hiểm là giai đoạn đầu gần như không có dấu hiệu. Theo Cẩm nang MSD, trong vài giờ đầu người bệnh có thể chỉ nôn và trông không mệt. Từ 24 đến 72 giờ, có thể buồn nôn, nôn, đau bụng và xét nghiệm đã thấy gan hoạt động bất thường. Khoảng ngày thứ 3 đến 4, có thể vàng da, vàng mắt, chảy máu. MedlinePlus cũng ghi nhận triệu chứng có thể chưa xuất hiện cho tới 12 giờ hoặc lâu hơn sau khi uống.
Có thuốc giải độc là acetylcystein, nhưng theo Cẩm nang MSD, thuốc cần được dùng trước khi gan bị tổn thương. MedlinePlus cho biết nếu được điều trị trong vòng 8 giờ sau quá liều, khả năng hồi phục rất tốt.
Nghi uống quá liều thì phải làm gì?
- Đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu 115 ngay, kể cả khi họ thấy bình thường.
- Mang theo vỏ hộp, vỉ thuốc hoặc ghi lại tên thuốc, hàm lượng, số viên và thời điểm uống.
- Không tự gây nôn, không tự uống thuốc khác để giải độc.
- Nếu người bệnh ngất, co giật hoặc khó thở, gọi 115 ngay.
NHS khuyên luôn tìm tư vấn y tế khi đã uống nhiều hơn mức ghi trên hộp hoặc tờ hướng dẫn, vì paracetamol đôi khi có thể gây hại gan.
Khi nào cần đi khám ngay
- Đã uống nhiều hơn liều ghi trên tờ hướng dẫn, kể cả khi chưa có triệu chứng: đi khám ngay.
- Buồn nôn, nôn, đau vùng bụng trên bên phải, vàng da hoặc vàng mắt sau khi dùng thuốc.
- Da đỏ, bong tróc, phồng rộp, nổi mẩn hoặc sưng mặt, môi sau khi uống thuốc: ngừng thuốc và đi khám ngay.
- Người lớn còn đau sau 10 ngày hoặc còn sốt sau 3 ngày dùng thuốc.
- Trẻ em còn đau sau 5 ngày hoặc còn sốt sau 3 ngày.
Câu hỏi thường gặp
Uống 2 viên paracetamol 500 mg một lần có sao không?
Với người lớn khoẻ mạnh, NHS hướng dẫn mỗi lần 1 đến 2 viên 500 mg, cách nhau ít nhất 4 giờ và không quá 8 viên trong 24 giờ. Người nặng dưới 50 kg, có bệnh gan hoặc uống nhiều rượu cần hỏi dược sĩ về liều phù hợp.
Paracetamol có uống cùng ibuprofen được không?
NHS cho biết người lớn có thể dùng paracetamol cùng lúc với ibuprofen khi cần, vì hai thuốc thuộc nhóm khác nhau. Tuy vậy nên thử từng thuốc riêng trước, và vẫn giữ đúng giới hạn liều của mỗi thuốc.
Uống rượu bia rồi có dùng paracetamol được không?
Người uống từ 3 ly rượu bia trở lên mỗi ngày không nên tự dùng paracetamol, theo MedlinePlus và FDA, vì tăng nguy cơ tổn thương gan. Nếu bạn thường xuyên uống rượu, hãy hỏi bác sĩ trước khi dùng thuốc giảm đau.
Lỡ uống thêm một liều thì có nguy hiểm không?
NHS cho biết uống thêm một liều thường ít gây hại, nhưng vẫn nên hỏi ý kiến nhân viên y tế. Nếu đã vượt quá tổng liều tối đa trong ngày, hãy đi khám ngay, không chờ triệu chứng.
Phụ nữ mang thai có dùng paracetamol được không?
NHS cho biết paracetamol thường là lựa chọn giảm đau được khuyên dùng khi mang thai. Vẫn nên dùng liều thấp nhất có hiệu quả, trong thời gian ngắn nhất, và hỏi bác sĩ nếu cần dùng nhiều ngày.
Nguồn tham khảo
- NHS (Anh). Paracetamol for adults. www.nhs.uk/medicines/paracetamol-for-adults/
- NHS (Anh). Common questions about paracetamol for adults. www.nhs.uk/medicines/paracetamol-for-adults/common-questions-about-par
- MedlinePlus, Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (NIH). Acetaminophen (Drug Information). medlineplus.gov/druginfo/meds/a681004.html
- MedlinePlus, Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (NIH). Acetaminophen overdose. medlineplus.gov/ency/article/002598.htm
- FDA (Hoa Kỳ). Acetaminophen (Safe use of over-the-counter pain relievers). www.fda.gov/drugs/safe-use-over-counter-pain-relievers-and-fever-reduc
- Cẩm nang MSD (bản cho người bệnh). Acetaminophen Poisoning. www.msdmanuals.com/home/injuries-and-poisoning/poisoning/acetaminophen
Bài viết tổng hợp từ các nguồn y khoa chính thống nêu trên, nhằm cung cấp thông tin tham khảo; không thay thế chẩn đoán, điều trị của bác sĩ hay tư vấn của dược sĩ. Khi dùng thuốc, hãy đọc kỹ tờ hướng dẫn sử dụng.