PharbacoDược phẩm Việt từ 1954Không. Tenofovir là thuốc kháng virus dạng uống điều trị viêm gan B mạn, và nhãn thuốc tại Hoa Kỳ cảnh báo ngưng thuốc có thể gây đợt viêm gan bùng phát cấp tính nặng. Theo WHO, phần lớn người đã bắt đầu điều trị viêm gan B phải dùng thuốc suốt đời. Mọi thay đổi phải do bác sĩ quyết định, kèm theo dõi chức năng gan sau đó.
- Tenofovir là một trong hai thuốc uống chính mà WHO nêu cho điều trị viêm gan B mạn, cùng với entecavir.
- Điều trị giúp làm chậm xơ gan, giảm ung thư gan và cải thiện sống còn lâu dài.
- Ngưng thuốc có thể gây đợt viêm gan bùng phát nặng, nên cần theo dõi gan ít nhất vài tháng sau khi ngưng.
- Bỏ liều hoặc ngưng ngắt quãng có thể khiến virus kháng thuốc.
- Cần xét nghiệm HIV trước khi điều trị và theo dõi chức năng thận, sức khoẻ xương trong quá trình dùng thuốc.
Tenofovir là thuốc gì?
Tenofovir là thuốc kháng virus dạng uống, dùng trong điều trị viêm gan B mạn (và HIV). Có hai dạng muối thường gặp: tenofovir disoproxil fumarat (TDF) và tenofovir alafenamid (TAF). Thuốc ức chế sự nhân lên của virus viêm gan B, giúp giảm tổn thương gan.
Theo WHO, viêm gan B mạn có thể điều trị bằng thuốc uống, bao gồm tenofovir hoặc entecavir. Điều trị giúp làm chậm tiến triển xơ gan, giảm ca ung thư gan và cải thiện khả năng sống lâu dài.
Tenofovir là thuốc kê đơn. Liều dùng và việc chọn dạng thuốc theo chỉ định của bác sĩ.
Viêm gan B phổ biến đến mức nào?
Theo WHO, năm 2024 có khoảng 240 triệu người sống chung với viêm gan B mạn, và viêm gan B gây khoảng 1,1 triệu ca tử vong, chủ yếu do xơ gan và ung thư gan. Khu vực Tây Thái Bình Dương, nơi có Việt Nam, chiếm khoảng 102 triệu người nhiễm mạn tính.
Đáng lo là chỉ khoảng 27% người nhiễm biết mình bị bệnh. Với hướng dẫn điều trị cập nhật năm 2024, WHO ước tính hơn 50% người viêm gan B mạn sẽ cần điều trị, tuỳ bối cảnh và tiêu chí.
Vì sao không được tự ngưng tenofovir?
Có ba lý do chính:
- Nguy cơ viêm gan bùng phát nặng. Nhãn thuốc tenofovir disoproxil fumarat tại Hoa Kỳ có cảnh báo đóng khung: đã ghi nhận các đợt viêm gan B bùng phát cấp tính nặng ở người ngưng thuốc điều trị viêm gan B. Chức năng gan cần được theo dõi chặt chẽ ít nhất vài tháng sau khi ngưng. MedlinePlus cũng cảnh báo bệnh có thể đột ngột nặng lên khi ngưng thuốc.
- Nguy cơ kháng thuốc. Theo MedlinePlus, ngưng thuốc dù chỉ một thời gian ngắn hoặc bỏ liều có thể khiến virus trở nên kháng thuốc.
- Điều trị thường là lâu dài. WHO cho biết phần lớn người bắt đầu điều trị viêm gan B phải tiếp tục dùng thuốc suốt đời.
Cảm thấy khoẻ hay xét nghiệm virus đã thấp không có nghĩa là đã khỏi bệnh. Chỉ bác sĩ mới đánh giá được có thể ngưng hay không, và nếu ngưng thì phải theo dõi thế nào.
Nếu vì lý do nào đó bạn đã lỡ ngưng thuốc, hãy liên hệ bác sĩ càng sớm càng tốt để được xét nghiệm và hướng dẫn, thay vì tự uống lại hoặc chờ đến lần tái khám sau.
Trong khi dùng tenofovir cần theo dõi gì?
- Xét nghiệm HIV trước khi bắt đầu. Nhãn thuốc khuyến cáo xét nghiệm HIV cho mọi người viêm gan B trước khi điều trị, vì dùng tenofovir đơn độc khi có HIV chưa phát hiện có thể làm HIV kháng thuốc.
- Chức năng thận. Đã có báo cáo suy thận, kể cả suy thận cấp và tổn thương ống thận, khi dùng tenofovir disoproxil fumarat. Bác sĩ sẽ kiểm tra chức năng thận trước và trong điều trị.
- Sức khoẻ xương. Tenofovir disoproxil fumarat có liên quan đến giảm mật độ xương. Người có tiền sử gãy xương hoặc nguy cơ loãng xương nên trao đổi với bác sĩ.
- Chức năng gan và tải lượng virus theo lịch hẹn tái khám.
Quên một liều hoặc muốn đổi thuốc thì làm sao?
Theo MedlinePlus: nếu quên một liều, hãy uống ngay khi nhớ ra. Nếu đã gần đến giờ uống liều kế tiếp, bỏ qua liều đã quên và uống tiếp như bình thường. Không uống gấp đôi để bù.
Nếu bạn muốn đổi thuốc vì giá, vì tác dụng phụ, hoặc vì mang thai hay định có thai, hãy trao đổi với bác sĩ. Báo cho bác sĩ nếu bạn có thai khi đang dùng tenofovir. Luôn mang theo kết quả xét nghiệm cũ khi tái khám.
Pharbaco có sản xuất thuốc chứa tenofovir (xem danh mục sản phẩm).
Khi nào cần đi khám ngay
- Vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, đau bụng vùng gan, mệt lả, đặc biệt sau khi ngưng hoặc bỏ thuốc.
- Tiểu ít đi, phù, hoặc đau nhức xương, đau tay chân bất thường.
- Buồn nôn, nôn, đau bụng, thở nhanh, mệt nhiều.
- Đã lỡ ngưng thuốc vài ngày trở lên: liên hệ bác sĩ để được hướng dẫn và xét nghiệm.
Câu hỏi thường gặp
Uống tenofovir bao lâu thì được ngưng?
Không có mốc chung cho mọi người. WHO cho biết phần lớn người bắt đầu điều trị viêm gan B phải dùng thuốc suốt đời. Việc ngưng chỉ do bác sĩ quyết định dựa trên xét nghiệm, và sau khi ngưng vẫn phải theo dõi gan nhiều tháng.
Tải lượng virus đã không phát hiện được, có ngưng thuốc được không?
Không tự ngưng. Virus thấp là nhờ thuốc đang tác dụng. Ngưng thuốc có thể làm virus tăng trở lại và gây viêm gan bùng phát nặng.
Tenofovir có chữa khỏi viêm gan B không?
Thuốc giúp kiểm soát virus, làm chậm xơ gan và giảm nguy cơ ung thư gan, nhưng đa số người phải dùng lâu dài. Hãy tái khám đúng hẹn để bác sĩ đánh giá.
TDF và TAF khác nhau thế nào?
Cả hai đều là dạng của tenofovir. Bác sĩ sẽ chọn dạng phù hợp dựa trên chức năng thận, sức khoẻ xương và các yếu tố khác. Không tự đổi từ dạng này sang dạng kia.
Người nhà có cần xét nghiệm viêm gan B không?
Nên. Viêm gan B lây qua máu, dịch cơ thể và từ mẹ sang con. Người nhà chưa có miễn dịch nên xét nghiệm và tiêm vắc xin; WHO cho biết vắc xin bảo vệ gần như 100%.
Nguồn tham khảo
- WHO. Hepatitis B - Fact sheet. www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hepatitis-b
- MedlinePlus - NIH. Tenofovir. medlineplus.gov/druginfo/meds/a602018.html
- DailyMed - U.S. National Library of Medicine. Tenofovir disoproxil fumarate tablet - Label. dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=bcd3120b-60f6-41d8-a5
Bài viết tổng hợp từ các nguồn y khoa chính thống nêu trên, nhằm cung cấp thông tin tham khảo; không thay thế chẩn đoán, điều trị của bác sĩ hay tư vấn của dược sĩ. Khi dùng thuốc, hãy đọc kỹ tờ hướng dẫn sử dụng.