PharbacoDược phẩm Việt từ 1954Ubidecarenon là tên hoạt chất của coenzym Q10 (CoQ10), chất có sẵn trong cơ thể. Cùng hoạt chất này có thể lưu hành dưới dạng thuốc có số đăng ký hoặc dạng thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, khác nhau về quản lý và cách ghi công dụng. Bằng chứng cho suy tim chưa thuyết phục, và CoQ10 chưa được chứng minh giảm đau cơ do statin. Người dùng warfarin cần hỏi bác sĩ trước.
- Ubidecarenon và coenzym Q10 là cùng một chất, có tự nhiên trong cơ thể.
- Sản phẩm là thuốc khi có số đăng ký thuốc; là thực phẩm bảo vệ sức khoẻ khi nhãn ghi rõ không phải là thuốc.
- Tổng quan Cochrane về suy tim (11 thử nghiệm, 1.573 người) kết luận chưa có bằng chứng thuyết phục để ủng hộ hay bác bỏ.
- Theo NCCIH, bằng chứng tổng thể không ủng hộ dùng CoQ10 để giảm đau cơ do statin.
- CoQ10 có thể làm giảm tác dụng của warfarin, nên phải hỏi bác sĩ trước khi dùng chung.
Ubidecarenon và coenzym Q10 có phải là một?
Đúng. Ubidecarenon là tên hoạt chất (tên dùng trên nhãn thuốc), còn coenzym Q10, viết tắt CoQ10, còn gọi là ubiquinon, là tên thông dụng. Theo Trung tâm Quốc gia về Y học bổ sung và tích hợp Hoa Kỳ (NCCIH), CoQ10 có sẵn trong cơ thể, nồng độ cao nhất ở tim, gan, thận và tuyến tuỵ.
CoQ10 tham gia quá trình tạo năng lượng trong tế bào và có thể có tính chống oxy hoá. Vì vậy chất này được nghiên cứu trong nhiều bệnh, nhất là bệnh tim.
Khi nào CoQ10 là thuốc, khi nào là thực phẩm bảo vệ sức khoẻ?
Cùng một hoạt chất có thể được lưu hành theo hai con đường quản lý khác nhau. Cách phân biệt nằm ở nhãn sản phẩm, không nằm ở thành phần:
| Đặc điểm | Thuốc chứa ubidecarenon | Thực phẩm bảo vệ sức khoẻ chứa CoQ10 |
|---|---|---|
| Trên nhãn | Có số đăng ký thuốc, có tờ hướng dẫn sử dụng | Có số công bố sản phẩm, ghi rõ không phải là thuốc |
| Công dụng ghi trên nhãn | Chỉ định theo hồ sơ đăng ký thuốc | Chỉ được ghi "hỗ trợ", không được ghi chữa bệnh |
| Cách dùng | Theo tờ hướng dẫn và tư vấn của bác sĩ, dược sĩ | Theo nhãn, không thay thế thuốc |
Với thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, cần nhớ: Thực phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
Ở Hoa Kỳ, CoQ10 được bán dưới dạng thực phẩm bổ sung và không được FDA phê duyệt để điều trị ung thư (theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ). Pharbaco có sản xuất thuốc chứa ubidecarenon (xem danh mục sản phẩm).
CoQ10 có giúp người suy tim không?
Tổng quan Cochrane năm 2021 gồm 11 thử nghiệm ngẫu nhiên với 1.573 người suy tim:
- CoQ10 có thể làm giảm tử vong do mọi nguyên nhân và giảm nhập viện vì suy tim (bằng chứng mức trung bình).
- Ảnh hưởng lên nhồi máu cơ tim, đột quỵ chưa rõ; cải thiện phân suất tống máu rất ít, bằng chứng rất thấp.
- Các thử nghiệm nhỏ, theo dõi ngắn, nguy cơ sai lệch cao, kết quả không đồng nhất.
Kết luận chung của Cochrane: hiện chưa có bằng chứng thuyết phục để ủng hộ hay bác bỏ việc dùng CoQ10 cho suy tim. NCCIH cũng đánh giá nghiên cứu về suy tim là chưa kết luận được, nhưng ghi nhận CoQ10 có thể giảm một số biến chứng của phẫu thuật tim. Người suy tim cần tiếp tục các thuốc điều trị chuẩn theo đơn.
Uống CoQ10 có hết đau cơ khi dùng statin không?
Đây là lý do nhiều người tìm mua CoQ10. Theo NCCIH, dù một số nghiên cứu riêng lẻ cho kết quả khác nhau, bằng chứng tổng thể không ủng hộ việc CoQ10 làm giảm đau cơ do statin.
Nếu bị đau cơ khi dùng thuốc mỡ máu, hãy báo bác sĩ thay vì tự bổ sung. Đau cơ kèm yếu cơ, nước tiểu sẫm màu cần được khám ngay.
NCCIH cũng cho biết: với huyết áp, bằng chứng hiện có cho thấy CoQ10 nhiều khả năng không có tác dụng đáng kể; với bệnh Parkinson giai đoạn sớm, một nghiên cứu lớn của NIH không thấy cải thiện triệu chứng.
Dùng CoQ10 có an toàn không, tương tác với thuốc nào?
NCCIH cho biết chưa ghi nhận tác dụng có hại nghiêm trọng của CoQ10. Theo Cẩm nang MSD, tác dụng phụ ít gặp, có thể gồm đau bụng, buồn nôn, ợ nóng, tiêu chảy, chóng mặt, nhức đầu, phát ban.
Tương tác cần lưu ý:
- Warfarin: CoQ10 có thể làm giảm tác dụng của warfarin, tăng nguy cơ cục máu đông. Người dùng warfarin phải hỏi bác sĩ trước.
- Insulin và thuốc hạ đường huyết: CoQ10 có thể thay đổi cách cơ thể dùng insulin.
- Thuốc điều trị ung thư, thuốc huyết áp: có thể có tương tác, cần báo bác sĩ.
Liều dùng theo tờ hướng dẫn sử dụng hoặc nhãn sản phẩm; không tự tăng liều.
Khi nào cần đi khám ngay
- Đau cơ, yếu cơ hoặc nước tiểu sẫm màu khi đang dùng thuốc mỡ máu.
- Khó thở tăng, phù chân, tăng cân nhanh ở người suy tim.
- Đang dùng warfarin và muốn bắt đầu hoặc ngưng CoQ10.
- Phát ban, buồn nôn kéo dài sau khi dùng sản phẩm.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết sản phẩm CoQ10 mình mua là thuốc hay thực phẩm bảo vệ sức khoẻ?
Xem nhãn. Thuốc có số đăng ký thuốc và tờ hướng dẫn sử dụng. Thực phẩm bảo vệ sức khoẻ có số công bố và phải ghi rõ "Thực phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh."
Người suy tim có nên tự uống CoQ10 thay thuốc?
Không. Bằng chứng về CoQ10 trong suy tim chưa thuyết phục. Hãy tiếp tục thuốc điều trị theo đơn và hỏi bác sĩ trước khi dùng thêm bất kỳ sản phẩm nào.
Đang uống statin có nên uống thêm CoQ10?
Theo NCCIH, bằng chứng tổng thể không ủng hộ CoQ10 để giảm đau cơ do statin. Nếu bị đau cơ, hãy báo bác sĩ để được đánh giá; không tự ngưng statin.
Có phải càng lớn tuổi càng thiếu CoQ10?
Theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ, lượng CoQ10 trong cơ thể giảm dần khi tuổi cao. Tuy vậy, điều đó chưa có nghĩa là ai lớn tuổi cũng cần bổ sung, vì lợi ích của việc bổ sung cho từng bệnh vẫn chưa được chứng minh rõ. Hãy hỏi bác sĩ nếu bạn đang có bệnh mạn tính.
CoQ10 có tương tác với thuốc chống đông không?
Có với warfarin. CoQ10 có thể làm giảm tác dụng của warfarin và làm tăng nguy cơ cục máu đông. Người đang dùng warfarin cần hỏi bác sĩ trước khi dùng.
Nguồn tham khảo
- NCCIH - National Institutes of Health. Coenzyme Q10. www.nccih.nih.gov/health/coenzyme-q10
- Cochrane. Coenzyme Q10 for heart failure. www.cochrane.org/evidence/CD008684_coenzyme-q10-heart-failure
- MSD Manual Consumer Version. Coenzyme Q10 (CoQ10). www.msdmanuals.com/home/special-subjects/dietary-supplements-and-vitam
- National Cancer Institute - NIH. Coenzyme Q10 (PDQ) - Patient Version. www.cancer.gov/about-cancer/treatment/cam/patient/coenzyme-q10-pdq
Bài viết tổng hợp từ các nguồn y khoa chính thống nêu trên, nhằm cung cấp thông tin tham khảo; không thay thế chẩn đoán, điều trị của bác sĩ hay tư vấn của dược sĩ. Khi dùng thuốc, hãy đọc kỹ tờ hướng dẫn sử dụng.