PharbacoDược phẩm Việt từ 1954Nước lọc là lựa chọn an toàn nhất để uống thuốc. Sữa và đồ uống bổ sung canxi có thể làm giảm hấp thu một số kháng sinh và viên sắt. Theo FDA, nước bưởi chùm và cả quả bưởi có thể làm thay đổi nồng độ của nhiều thuốc trong máu. Cà phê, trà, nước cola chứa caffeine có thể ảnh hưởng đến một số thuốc. Hãy đọc mục tương tác trong tờ hướng dẫn sử dụng.
- Uống thuốc với một cốc nước lọc trừ khi tờ hướng dẫn ghi khác.
- Canxi trong sữa có thể gắn với một số kháng sinh và viên sắt, làm giảm lượng thuốc hấp thu.
- FDA cảnh báo nước bưởi chùm, bưởi (pomelo) và một số loại cam đắng có thể tương tác với nhiều thuốc.
- Caffeine trong cà phê, trà, nước cola, nước tăng lực có thể tương tác với một số thuốc.
- Hỏi dược sĩ trước khi thay đổi thói quen ăn uống khi đang dùng thuốc lâu dài.
Vì sao đồ uống có thể ảnh hưởng đến thuốc?
Thuốc uống phải đi qua dạ dày, ruột rồi mới vào máu. Trên đường đi, một số chất trong đồ uống có thể gắn với thuốc làm thuốc khó hấp thu, hoặc ức chế enzym giúp cơ thể chuyển hóa thuốc. Kết quả là thuốc có thể kém tác dụng, hoặc ngược lại tích tụ nhiều hơn mức cần thiết và dễ gây tác dụng phụ.
Không phải thuốc nào cũng bị ảnh hưởng. Thông tin chính xác cho từng thuốc nằm ở mục tương tác và cách dùng trong tờ hướng dẫn sử dụng.
Uống thuốc với sữa có sao không?
Với nhiều thuốc thì không sao, nhưng với một số thuốc thì cần tránh. Theo Healthify (New Zealand), canxi trong sữa và chế phẩm từ sữa có thể gắn với một số thuốc như viên sắt và một số kháng sinh, khiến cơ thể hấp thu ít thuốc hơn.
Ví dụ, MedlinePlus hướng dẫn không uống ciprofloxacin chỉ với sữa, sữa chua hoặc nước ép bổ sung canxi, nhưng có thể uống trong một bữa ăn có các thực phẩm này. Thuốc kháng acid và viên vitamin tổng hợp có canxi, magie, nhôm, kẽm hoặc sắt cũng cần uống cách xa ciprofloxacin: ít nhất 6 giờ trước hoặc 2 giờ sau.
NHS cũng hướng dẫn không uống acid alendronic (thuốc loãng xương) với sữa, nước ép, trà, cà phê hay nước khoáng, chỉ dùng nước lọc thường.
Nước bưởi ảnh hưởng đến thuốc như thế nào?
FDA (Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ) giải thích: nhiều thuốc được chuyển hóa nhờ enzym CYP3A4 ở ruột non. Nước bưởi chùm có thể chặn hoạt động của enzym này, làm lượng thuốc vào máu tăng lên và dễ gây tác dụng phụ.
Điều người Việt cần lưu ý: FDA khuyến cáo thận trọng không chỉ với bưởi chùm mà cả bưởi (pomelo), cam đắng Seville và quả lai tangelo. Các nhóm thuốc FDA nêu ví dụ gồm:
- Một số statin hạ mỡ máu, như simvastatin, atorvastatin.
- Một số thuốc huyết áp, như nifedipine.
- Thuốc chống thải ghép, như ciclosporin.
- Một số thuốc chống lo âu, corticoid, thuốc chống loạn nhịp tim.
Ngược lại, với thuốc kháng histamin fexofenadine, nước bưởi chùm lại làm ít thuốc vào máu hơn. FDA cho biết nước cam và nước táo cũng có thể ảnh hưởng một số thuốc. Nếu bạn đang dùng thuốc dài ngày và hay ăn bưởi, hãy hỏi dược sĩ.
Uống thuốc với cà phê, trà được không?
Không nên dùng cà phê hay trà để uống thuốc. Một số ví dụ từ nguồn chính thống:
- Levothyroxine (thuốc tuyến giáp): NHS khuyên uống 30 đến 60 phút trước bữa ăn đầu tiên hoặc trước đồ uống có caffeine như trà, cà phê.
- Acid alendronic: NHS khuyên không uống cùng trà hoặc cà phê.
- Ciprofloxacin: MedlinePlus khuyên không dùng nhiều sản phẩm chứa caffeine như cà phê, trà, nước tăng lực, nước cola, sô cô la trong thời gian dùng thuốc.
Nếu bạn quen uống cà phê buổi sáng, hãy hỏi dược sĩ nên cách giờ uống thuốc bao lâu.
Nước ngọt có ga, nước tăng lực thì sao?
Nhiều loại nước ngọt dạng cola và nước tăng lực có chứa caffeine, nên có thể gặp vấn đề tương tự cà phê với một số thuốc như ciprofloxacin (theo MedlinePlus). Nước ngọt cũng không phải lựa chọn tốt để uống thuốc cho người cần kiểm soát đường huyết.
Cách đơn giản nhất: uống thuốc với một cốc nước lọc đầy đủ, rồi dùng đồ uống khác cách xa thời điểm uống thuốc nếu tờ hướng dẫn có lưu ý.
Ngoài đồ uống, thực phẩm nào cần lưu ý khi dùng thuốc?
Healthify nêu thêm một số ví dụ:
- Thực phẩm giàu vitamin K (rau lá xanh): người dùng warfarin không nên thay đổi đột ngột lượng ăn, vì có thể ảnh hưởng tác dụng của thuốc.
- Thực phẩm giàu tyramin như phô mai lâu năm, đồ ngâm muối lên men: có thể gây tăng huyết áp đột ngột ở người dùng thuốc nhóm ức chế MAO.
Rượu bia cũng là đồ uống có nhiều tương tác nguy hiểm với thuốc. Xem bài riêng về rượu bia và thuốc trong cùng chuyên mục.
Khi nào cần đi khám ngay
- Chóng mặt, tụt huyết áp, tim đập nhanh hoặc loạn nhịp khi đang dùng thuốc tim mạch, huyết áp.
- Đau cơ không rõ nguyên nhân, yếu cơ, nước tiểu sẫm màu khi đang dùng thuốc hạ mỡ máu.
- Chảy máu bất thường, bầm tím nhiều khi đang dùng thuốc chống đông.
- Đau đầu dữ dội đột ngột kèm tăng huyết áp: cần đi cấp cứu.
Câu hỏi thường gặp
Uống thuốc kháng sinh có được uống sữa không?
Tùy loại kháng sinh. Một số kháng sinh bị canxi trong sữa làm giảm hấp thu, nên cần uống cách xa sữa. Hãy đọc tờ hướng dẫn sử dụng hoặc hỏi dược sĩ về thuốc cụ thể bạn dùng.
Ăn bưởi khi đang uống thuốc huyết áp có sao không?
FDA cảnh báo bưởi chùm, bưởi và một số quả họ cam có thể tương tác với một số thuốc huyết áp. Không phải mọi thuốc huyết áp đều bị ảnh hưởng. Hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về thuốc bạn đang dùng.
Uống thuốc xong bao lâu thì uống cà phê được?
Không có con số chung cho mọi thuốc. Ví dụ với levothyroxine, NHS khuyên uống thuốc 30 đến 60 phút trước đồ uống có caffeine. Với thuốc khác, hãy xem tờ hướng dẫn hoặc hỏi dược sĩ.
Uống thuốc với nước ấm hay nước lạnh thì tốt hơn?
Với đa số thuốc, nước lọc ở nhiệt độ dễ uống là được. Điều quan trọng hơn là uống đủ nước để viên thuốc trôi xuống dạ dày. Nếu thuốc có yêu cầu riêng, tờ hướng dẫn sẽ ghi rõ.
Trẻ khó uống thuốc có thể pha với sữa hoặc nước trái cây không?
Không nên tự pha khi chưa hỏi dược sĩ, vì sữa hoặc nước ép có thể làm giảm hấp thu một số thuốc. Một số thuốc cũng không được nghiền hay pha lẫn. Hãy hỏi dược sĩ cách cho trẻ uống phù hợp.
Nguồn tham khảo
- FDA Hoa Kỳ. Grapefruit Juice and Some Drugs Don't Mix. www.fda.gov/consumers/consumer-updates/grapefruit-juice-and-some-drugs
- Healthify He Puna Waiora (New Zealand). Medicines and food. healthify.nz/medicines-a-z/m/medicines-and-food
- MedlinePlus, Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (NIH). Ciprofloxacin. medlineplus.gov/druginfo/meds/a688016.html
- NHS (Anh). How and when to take alendronic acid. www.nhs.uk/medicines/alendronic-acid/how-and-when-to-take-alendronic-a
- NHS (Anh). Levothyroxine. www.nhs.uk/medicines/levothyroxine/
Bài viết tổng hợp từ các nguồn y khoa chính thống nêu trên, nhằm cung cấp thông tin tham khảo; không thay thế chẩn đoán, điều trị của bác sĩ hay tư vấn của dược sĩ. Khi dùng thuốc, hãy đọc kỹ tờ hướng dẫn sử dụng.