PharbacoDược phẩm Việt từ 1954Xylometazolin là thuốc co mạch nhỏ mũi, giúp hết nghẹt mũi nhanh. Thuốc chỉ nên dùng ngắn ngày: NHS khuyên không quá 5 ngày mỗi đợt, tờ thông tin sản phẩm xylometazolin 0,1% tại Anh ghi không quá 7 ngày liên tục. Dùng lâu hơn có thể gây nghẹt mũi hồi ứng, nặng hơn lúc đầu. Không dùng cho trẻ dưới 6 tuổi. Luôn làm theo tờ hướng dẫn sử dụng của sản phẩm.
- Xylometazolin làm co mạch máu trong niêm mạc mũi, giảm sưng nên đỡ nghẹt mũi.
- NHS khuyên thuốc xịt, nhỏ mũi chống nghẹt không dùng quá 5 ngày mỗi đợt; sản phẩm 0,1% tại Anh ghi không quá 7 ngày liên tục.
- Dùng quá lâu dễ gây nghẹt mũi hồi ứng, còn gọi là viêm mũi do thuốc.
- Không dùng cho trẻ dưới 6 tuổi; nồng độ 0,1% không dùng cho trẻ dưới 12 tuổi.
- Người tăng huyết áp, bệnh tim, cường giáp, đái tháo đường, glôcôm góc đóng hoặc đang mang thai cần hỏi ý kiến trước.
Xylometazolin tác dụng như thế nào?
Xylometazolin là thuốc chống sung huyết mũi (thuốc co mạch). Khi bị cảm lạnh, viêm mũi dị ứng hay viêm xoang, mạch máu trong niêm mạc mũi giãn ra, làm niêm mạc sưng và gây nghẹt mũi. Thuốc làm co các mạch máu này, giúp mũi thông thoáng.
Tờ thông tin sản phẩm xylometazolin 0,1% tại Anh ghi chỉ định là giảm triệu chứng nghẹt mũi, viêm mũi quanh năm và viêm mũi dị ứng (kể cả viêm mũi mùa phấn hoa), viêm xoang.
Thuốc chỉ làm giảm nghẹt mũi tạm thời, không chữa nguyên nhân như virus, vi khuẩn hay dị nguyên. Pharbaco có sản xuất thuốc chứa xylometazolin (xem danh mục sản phẩm).
Dùng tối đa bao nhiêu ngày?
Các nguồn chính thống đều thống nhất: chỉ dùng ngắn ngày. Mốc cụ thể hơi khác nhau:
| Nguồn | Khuyến cáo |
|---|---|
| NHS (Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh) | Thuốc xịt, nhỏ mũi chống nghẹt không dùng quá 5 ngày mỗi đợt |
| Tờ thông tin sản phẩm xylometazolin 0,1% tại Anh | Không dùng quá 7 ngày liên tục |
| Tờ thông tin sản phẩm xylometazolin 0,05% cho trẻ tại Anh | Không dùng quá 5 ngày nếu không có ý kiến bác sĩ |
| Cẩm nang MSD | Thuốc xịt co mạch chỉ nên dùng khoảng 3 ngày |
Cách hiểu an toàn: dùng ít ngày nhất có thể, không vượt số ngày ghi trên tờ hướng dẫn sử dụng của sản phẩm bạn đang dùng. Nếu hết đợt mà vẫn nghẹt mũi, hãy đi khám thay vì dùng tiếp.
Vì sao dùng lâu lại nghẹt mũi nặng hơn?
Cẩm nang MSD giải thích: sau vài ngày dùng liên tục, khi thuốc hết tác dụng, niêm mạc mũi thường sưng lên nhiều hơn trước. Người dùng lại xịt thêm, tạo thành vòng lặp. Tình trạng này gọi là nghẹt mũi hồi ứng hay viêm mũi do thuốc, gây nghẹt mũi nặng do lạm dụng thuốc xịt, nhỏ mũi co mạch.
NHS cũng cảnh báo dùng thuốc xịt chống nghẹt quá lâu có thể làm nghẹt mũi tệ hơn. Tờ thông tin sản phẩm tại Anh nêu thêm dùng kéo dài hoặc quá mức có thể gây teo niêm mạc mũi.
Nếu đã lỡ phụ thuộc thuốc xịt, đừng tự xoay xở kéo dài. Hãy gặp bác sĩ tai mũi họng để được hướng dẫn cách ngừng và điều trị nguyên nhân.
Dùng xylometazolin đúng cách thế nào?
- Người lớn và trẻ trên 12 tuổi, loại 0,1%: theo tờ thông tin sản phẩm tại Anh, xịt 1 lần vào mỗi bên mũi khi cần, tối đa 3 lần mỗi ngày.
- Trẻ 6 đến 12 tuổi, loại 0,05%: theo tờ thông tin sản phẩm dành cho trẻ tại Anh, nhỏ 1 đến 2 giọt mỗi bên mũi, tối đa 2 lần mỗi ngày, có người lớn giám sát.
- Trẻ dưới 6 tuổi: không dùng. NHS cũng khuyên không dùng thuốc chống nghẹt mũi cho trẻ dưới 6 tuổi.
- Mỗi người dùng một lọ riêng để tránh lây nhiễm.
Nồng độ và cách dùng khác nhau giữa các sản phẩm. Luôn đọc tờ hướng dẫn sử dụng và chọn đúng nồng độ theo tuổi.
Ai không nên dùng hoặc cần hỏi ý kiến trước?
| Đối tượng | Lưu ý |
|---|---|
| Trẻ dưới 6 tuổi | Không dùng |
| Trẻ dưới 12 tuổi | Không dùng loại 0,1% |
| Người bị glôcôm góc đóng | Không dùng |
| Người bị viêm mũi khô, viêm mũi teo | Không dùng |
| Người vừa mổ tuyến yên qua đường mũi | Không dùng |
| Người tăng huyết áp, bệnh tim mạch, cường giáp, đái tháo đường | Thận trọng, hỏi bác sĩ |
| Người đang dùng thuốc chống trầm cảm nhóm IMAO, ba vòng hoặc bốn vòng | Tránh dùng chung |
| Phụ nữ mang thai | Tờ thông tin sản phẩm khuyên không nên dùng |
NHS khuyên người có tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tuyến giáp, phì đại tuyến tiền liệt hoặc tăng nhãn áp hỏi dược sĩ, bác sĩ trước khi dùng thuốc chống nghẹt mũi. Tác dụng phụ có thể gặp gồm đau đầu, khô mũi, khó chịu trong mũi, buồn nôn, cảm giác bỏng rát chỗ xịt.
Khi nào cần đi khám ngay
- Nghẹt mũi kéo dài sau khi đã dùng hết đợt thuốc theo tờ hướng dẫn.
- Không thể ngừng thuốc xịt vì cứ ngừng là nghẹt mũi nặng hơn.
- Sốt cao, đau mặt hoặc đau đầu nhiều, chảy dịch mũi đặc kéo dài.
- Chảy máu mũi nhiều lần hoặc khó cầm.
- Tim đập nhanh, hồi hộp, đau đầu dữ dội sau khi dùng thuốc.
Câu hỏi thường gặp
Xịt mũi xylometazolin hằng ngày có sao không?
Dùng liên tục nhiều ngày có thể gây nghẹt mũi hồi ứng, làm mũi nghẹt nặng hơn và khó ngừng thuốc. Chỉ dùng trong số ngày ghi trên tờ hướng dẫn, thường không quá 5 đến 7 ngày.
Trẻ em có dùng xylometazolin được không?
Không dùng cho trẻ dưới 6 tuổi. Trẻ 6 đến 12 tuổi chỉ dùng loại nồng độ thấp dành cho trẻ em, có người lớn giám sát và không quá 5 ngày nếu không có ý kiến bác sĩ.
Bà bầu có xịt mũi xylometazolin được không?
Tờ thông tin sản phẩm tại Anh khuyên không nên dùng khi mang thai, do thuốc có thể gây co mạch toàn thân. NHS cũng khuyên phụ nữ mang thai chỉ dùng thuốc chống nghẹt mũi khi có hướng dẫn của nhân viên y tế.
Người cao huyết áp có dùng xịt mũi co mạch được không?
Cần thận trọng và hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước. NHS và tờ thông tin sản phẩm đều xếp tăng huyết áp vào nhóm cần cân nhắc khi dùng thuốc chống nghẹt mũi.
Xylometazolin và nước muối sinh lý khác nhau thế nào?
Xylometazolin là thuốc co mạch, giảm nghẹt mũi nhanh nhưng chỉ dùng ngắn ngày. Nước muối sinh lý giúp làm sạch, làm ẩm mũi và không có tác dụng co mạch. Hỏi dược sĩ để chọn sản phẩm phù hợp.
Nguồn tham khảo
- NHS (Anh). Decongestants. www.nhs.uk/conditions/decongestants/
- electronic Medicines Compendium (emc), Anh. Xylometazoline hydrochloride 0.1% nasal spray: Summary of Product Characteristics. www.medicines.org.uk/emc/product/3314/smpc
- electronic Medicines Compendium (emc), Anh. Xylometazoline hydrochloride 0.05% nasal drops (trẻ em): Summary of Product Characteristics. www.medicines.org.uk/emc/product/6156/smpc
- Cẩm nang MSD (bản cho người bệnh). Rhinitis. www.msdmanuals.com/home/ear-nose-and-throat-disorders/nose-and-sinus-d
Bài viết tổng hợp từ các nguồn y khoa chính thống nêu trên, nhằm cung cấp thông tin tham khảo; không thay thế chẩn đoán, điều trị của bác sĩ hay tư vấn của dược sĩ. Khi dùng thuốc, hãy đọc kỹ tờ hướng dẫn sử dụng.